Heldere communicatie over wederzijdse verwachtingen verlaagt burn-outrisico

29 april 2021
Tekst
Jo Cobbaut
Beeld
Safâa Achnak
Heldere communicatie over wederzijdse verwachtingen verlaagt burn-outrisico

Door heldere communicatie tussen werknemer en werkgever over wederzijdse verwachtingen verlagen organisaties het risico op depressies en burn-outs. Voorkom zeker een breuk in het spreekwoordelijk psychologisch contract.

Een en ander blijkt uit onderzoek van VUB-doctoraatstudent Safâa Achnak (foto). Heldere communicatie tussen werknemer en werkgever over wederzijdse verwachtingen voorkomt een psychologische-contractbreuk (PCB). Zo’n breuk verhoogt het risico op depressies en burn-outs. Safâa Achnak noemt vroege interventie cruciaal: “Duidelijk maken wat de verwachtingen zijn, of snel terugkoppelen als onuitgesproken verwachtingen niet beantwoord worden, zijn essentieel. Als werkgever kan je dit bewaken, als werknemer kan je hierover leren communiceren. Zo bescherm je zowel het welzijn van de werknemer als het goed functioneren van de organisatie.”

De geheime motivatie-killer op werk

Safâa Achnak van de vakgroep Psychologie & Educatiewetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel onderzocht onder leiding van Prof. dr. Tim Vantilborgh (VUB) hoe psychologische en lichamelijke stress reacties op PCB zich ontwikkelen in de loop van de tijd en welke rol werkgever en werknemer in deze dynamische relatie spelen. Om dit na te gaan werden in totaal twee psychologische experimenten en drie vragenlijstonderzoeken uitgevoerd. Belgische en Amerikaanse werknemers actief in verschillende sectoren, beantwoordden dagelijks of maandelijks vragen naar hun breuk- en stresservaringen.

Haar resultaten tonen een verband tussen PCB’s en een verhoogde hartslag.

Er is ook een verband tussen de breuken en verhoogde  negatieve emoties zoals boosheid en teleurstelling.

Deze negatieve emoties lokken op hun beurt psychologische stressreacties uit, zowel op korte als op lange termijn. Dergelijke chronische stressreacties kunnen leiden tot lichamelijke klachten zoals verhoogde bloeddruk, depressie en burn-out.

De tijdsfactor

Verder stelde Achnak in haar onderzoek vast dat hoe langer mensen moeten wachten op een reactie van de werkgever op een verplichting die niet werd nageleefd, hoe meer gevoelens van angst en depressie ze ervaren.

Ze onderzocht ook hoe werknemers omgaan met een PCB. Ze stelde vast dat werknemers een combinatie van verschillende copingstrategieën hanteren om in de nasleep van een PCB met stress om te gaan. Er zijn grofweg drie copingstrategieën: Vermijdingsgericht, probleemgericht en emotiegericht.

  • Vermijdingsgerichte strategieën richten zich op mentale en/of fysieke afzondering door bijvoorbeeld minder betrokkenheid te tonen, minder kwaliteitsvol werk te verrichten of zich ziek te melden.
  • Bij probleemgerichte coping pakt de werknemer de oorzaak van het probleem actief aan door bijvoorbeeld de leidinggevende te vragen de breuk recht te zetten.
  • Emotiegerichte coping is eerder gericht op het leren omgaan met de negatieve emoties die bij de breuk komen kijken door bijvoorbeeld emotionele steun te zoeken bij collega’s of vrienden, evenwel zonder het probleem zelf aan te pakken.

Train werkgevers trainen om PCD te vermijden en leer werknemers omgaan met stress

Achnaks onderzoek benadrukt hoe belangrijk het is om regelmatig de wederzijdse verwachtingen te bespreken en deze aan elkaar duidelijk te maken om zo stress bij de werknemer te vermijden en burn-out en depressie ten gevolge van PCB’s verhinderen.

Werkgevers zijn daarom gebaat bij kennis van werkstressoren en informatie en training over hoe deze best aangepakt kunnen worden.

Werknemers kunnen leren hun verwachtingen duidelijk te communiceren en met stresssituaties  omgaan.  Achnaks: “Werknemers die PCB hebben ervaren en hierdoor langdurige stress van hebben ondervonden zoals burn-out of depressie kunnen geholpen worden. Een combinatie van zowel benaderingsgerichte als vermijdingsgerichte coping-strategieën stelt hen beter in staat om stress in de nasleep van PCB het hoofd te bieden.”