Je lichaam liegt niet

​Soms begint overbelasting niet met een volle agenda, maar met een knoop in de maag.

Een ademhaling die oppervlakkiger wordt. Spanning die zich vastzet in de schouders. Vermoeidheid die blijft hangen. Het lichaam wordt stil, niet omdat het niets te zeggen heeft, maar omdat we er ontzettend goed in geworden zijn om het te negeren.

Interoceptie is het woord dat beschrijft wat we onderweg zijn kwijtgeraakt: het vermogen om interne signalen te voelen en te begrijpen. Spanning, onrust, vermoeidheid, een knoop in de maag of een ademhaling die oppervlakkiger wordt. Het zijn subtiele signalen waarmee het lichaam voortdurend probeert te communiceren.

Toch behandelen we die signalen vaak alsof ze irrelevant zijn.

We leren medewerkers plannen, analyseren en prioriteren. Maar zelden leren we hen luisteren naar wat hun lichaam allang weet.

Achter uitval gaat vaak een lange periode van genegeerde lichamelijke waarschuwingen schuil. “Eigenlijk voelde ik al langer dat het niet goed zat” is iets wat mensen meestal pas achteraf beseffen.

Functioneren verwarren we met presteren. Doorzetten noemen we veerkracht. Ondertussen kunnen spanningsreacties zich maanden opstapelen zonder dat iemand ingrijpt.

Onderzoek toont dat werknemers die hun lichaamssignalen beter herkennen en vertrouwen, ook beter presteren. “Body trusting”, het vertrouwen op lichaamssignalen, hangt samen met hogere werkprestaties, zelfs wanneer factoren zoals stress, psychische klachten en ongezonde prestatiedrang worden meegerekend.

Daarnaast helpt een sterker lichaamsbewustzijn mensen om spanning sneller te herkennen en bewuster te reguleren. Ze grijpen vaker naar gezonde copingstrategieën, in plaats van stress te laten opstapelen tot het systeem blokkeert.

Simpel gezegd: wie beter naar zijn lichaam luistert, stuurt zichzelf beter bij.

En toch blijft het lichaam in veel organisaties het meest genegeerde onderdeel van performance. Zolang iemand blijft functioneren, lijkt alles onder controle zelfs wanneer signalen van uitputting zich al maanden aandienen.

Burn-out ontstaat zelden plots. Uitval is vaak niet het begin van het probleem, maar het moment waarop het niet langer verborgen kan blijven.

Wellbeing- en preventiebeleid hebben absoluut hun plaats. Maar duurzame inzetbaarheid begint veel vroeger: op het moment waarop mensen spanning leren herkennen vóór het systeem vastloopt.

Een werkcultuur waarin mensen pas serieus worden genomen wanneer ze uitvallen, is geen gezonde werkcultuur.

De echte uitdaging ligt niet in méér doen, maar in opnieuw leren voelen.

Niet: hoe maken we medewerkers nog performanter?
Maar: hoe organiseren we werk zonder dat mensen zichzelf moeten uitschakelen om te blijven functioneren?

​​Columnist Anna Santens, holistisch therapeut en expert in stress, energie en veerkracht

@By Nouchka