​Recruitment zonder hartslag

‘Goh, er moet nog een vacature uitgeschreven worden voor die ene functie, kun jij dat even doen? Hier zijn de vereisten…’

Braaf gaat iemand aan de slag en komt op het vernuftige idee om ChatGPT in te schakelen, uiteraard! Ah ja, want AI voor routinetaken, dat mag. Mijn copywritershart bloedt. Er komt een tekst uit waar niemand aanstoot aan neemt. Precies dát is het probleem: gladgestreken, generiek en zonder eigenheid. Of met net niet genoeg eigenheid, iteratief prompten ten spijt. Terwijl de vacaturetekst het eerste contact is tussen mens en missie.

Een weekje later komen de motivatiebrieven binnen en de gepimpte LinkedIn cv’s. Allemaal handig door noest, (jong) arbeidspotentieel bijeen geknutseld met behulp van hun persoonlijke AI-assistent.

De vacature is een succes qua overweldigende respons. Om het overzichtelijk te houden, sluizen we de hele handel door naar een intern systeem dat hoogstwaarschijnlijk ook door artificiële intelligentie wordt gevoed. En hopla, het boeltje kan zo in een Applicant Tracking System met geïntegreerde AI.

Wat komt er uit? Een ranking van kandidaten die het meest geschikt geacht worden. Dat zo’n systeem kan helpen om sneller door de ruis te filteren, valt niet te ontkennen. Maar snelheid is geen substituut voor visie, noch voor menselijke nieuwsgierigheid. Dat is de start.

Grappig om te bedenken dat de AI-platformen onder elkaar nu even zullen uitmaken wie er AI-gewijs het best in geslaagd is om een cv in elkaar te boksen dat volledig aan de AI-eisen beantwoordt. De andere krijgen netjes een voorgekauwde afwijzingsmail die ironisch genoeg nu veel persoonlijker kan dan: ‘Andere kandidaten hadden een profiel dat beter aansloot bij onze vereisten’. Het is immers makkelijk om die afwijzingen te personaliseren, zelfs naar tone-of-voice.

Om het nog wat griezeliger te maken, kunnen we dan misschien eerst een schiftingsronde invoeren met een AI-chatbot. Spaart iedereen tijd en verplaatsingen, en de shortlist wordt alleen maar beter. Beter? Sterieler!

Ik heb ergens gelezen dat – hou je vast – AI er ook voor zorgt dat er nu minder human bias doorheen het selectieproces kruipt. Dat zou kunnen op voorwaarde dat de data waarop het systeem traint niet even biased zijn als de beslissers zelf. Die uitspraak heeft veel implicaties, waar je ook weer columns over kunt schrijven, maar ik gruw er een beetje van.

Laat ons er vooral voor zorgen dat we zo min mogelijk menselijkheid in het proces steken. Het opbod aan AI-trucjes en shortcuts leidt op den duur tot een bloedeloze en steriele aanpak, waar niemand last van heeft, maar waar ook niemand bij gebaat is. De organisatie nog het minst. Allicht zal het niet overal zo zijn, maar het is een reëel gevaar: de gemakzucht en de verleiding van professionalisme van het tweede knoopsgat, geïnspireerd door Copilot, Claude, ChatGPT, Perplexity en alle andere AI-tools van deze nieuwe wereld.

Toen ik nog in de reclamewereld werkte, was dat in Ogilvy, een van de toonaangevende bureaus. Ik heb er graag gewerkt. David Ogilvy was een copywriter die met kop en schouders boven de rest uitstak. Hij lanceerde quotes als ‘If you hire dwarfs, you get a company of dwarfs’ en ook ‘We do not want careerhunters and politicians in our company, we want independent mavericks and creative thinkers’.

Het is geen toeval dat ik die quotes nog steeds in mijn hart draag en ook bij mijn eigen aanwervingen toegepast heb. Zoek en apprecieer de vrijdenkers. De mensen die buiten de lijntjes kleuren en de organisatie doen nadenken. Ze zijn de lakmoesproef van de wendbaarheid van een bedrijf. Het is ook geen toeval dat het bureau bij de grootste behoorde en dat er een groot aantal antropologen, historici, filosofen en niet echt gediplomeerden rondliepen, die continu het gevestigde marketingdenken uitdaagden met originele inzichten. Er werd ook naar hen geluisterd.

Wat zoeken we echt in onze organisaties? Bandwerkers, brave jongens en meisjes die in het rijtje lopen, of katalysatoren en vrijbuiters? Moeilijk te managen, maar van zoveel waarde voor een organisatie. Laat ons ook niet vergeten dat een professioneel ogend, geolied proces daarom nog geen goed proces is.

En automatisering is geen excuus om niet meer écht over mensen na te denken.