Wat hebben darwinisme en werkgeluk gemeen?

​“Werkgeluk zit vandaag nog te weinig in het DNA van organisaties, terwijl net daar hun toekomst ligt.” Met die scherpe vaststelling opende arbeidsmarktexpert Fons Leroy het Werkgeluk Congres Howest 2026. Een zin die blijft hangen,omdat ze confronteert. Want ja, welzijn staat vaker op de agenda, maar hoe vaak is werkgeluk écht structureel verankerd in het hr-beleid?

Voor veel organisaties blijft het bij losse initiatieven: een welzijnsdag, een workshop, een extra check-in. Goedbedoeld en nice-to-have, maar zelden voldoende. Werkgeluk is geen extraatje. Het is de uitkomst van hoe werk georganiseerd is, hoe het aansluit bij wat mensen energie geeft en wat hen met goesting aan boord houdt.

Daar wringt het schoentje. Werkgeluk ontstaat niet toevallig, maar wanneer fundamentele noden vervuld zijn: autonomie, verbondenheid en competentie. Dat is geen soft hr-verhaal, maar harde realiteit. Wie zich betrokken voelt, ruimte krijgt en zich bekwaam weet, presteert beter, blijft langer en draagt meer bij. Toch slagen nog niet alle organisaties erin om die basis structureel te integreren in hun werking.

Misschien omdat het schuurt. Want inzetten op werkgeluk vraagt meer dan initiatieven; het vraagt keuzes. Over leiderschap. Over cultuur. Over hoe je werk organiseert en welke signalen je als organisatie geeft. Het vraagt ook inzicht in de mensen die er werken, in hun ervaring en beleving.

Onderzoeksgroep Mensenmaat definieert werkgeluk als een duurzame, positieve werkbeleving die ontstaat uit de wisselwerking tussen individu, werk en context. Met andere woorden: het zit niet in de mens alleen, en ook niet in het systeem alleen, maar in hoe beide op elkaar afgestemd zijn.

En net daar ligt de opdracht voor hr. Niet nog meer doen, maar anders kijken en bevragen. Minder focus op losse acties, meer op structurele hefbomen en inzicht in werkervaringen. Wat geeft mensen energie? Waar riskeren ze op leeg te lopen? En vooral: wat doen wij daar vandaag concreet mee?

In een arbeidsmarkt die sneller verandert dan ooit, is werkgeluk geen luxe. Het is aanpassingsvermogen. Of, om Darwin te parafraseren: niet de sterkste organisatie overleeft, maar degene die zich het best weet aan te passen, op mensenmaat. De vraag is dus niet óf werkgeluk op de agenda hoort, maar hoe fundamenteel je het durft maken.