Belgische hr-strategie verandert: focus op efficiëntie en downsizing neemt sterk toe

​Na jaren van extreme krapte op de arbeidsmarkt bereiden Belgische bedrijven zich opvallend vaker voor op een economische afkoeling. Uit de nieuwste HR Barometer van Vlerick Business School en hr-consultancybedrijf Hudson (onderdeel van Randstad) blijkt dat de prioriteit voor stagnatie en inkrimping (downsizing) het afgelopen jaar met 28 procentpunten is gestegen. Er is echter geen sprake van een panieksituatie. Organisaties kiezen voor een strategische koerswijziging waarbij digitalisering en data centraal staan.

De resultaten van het onderzoek bij 132 van de grootste Belgische organisaties schetsen een kantelmoment voor de economie. De mediaan-score voor de prioriteit "Prepare for Stagnation/Downsizing" steeg van 15 naar 43 op een schaal van 100. Dit is het hoogste niveau in zes jaar tijd en een bijna verdrievoudiging ten opzichte van 2025. Hoewel downsizing hiermee fors stijgt, blijft het op de totale strategische agenda momenteel nog de op één na laagste prioriteit.

Sectoren in transitie

De urgentie is niet overal gelijk verdeeld. Terwijl de thematiek bij 40% van de organisaties nog nauwelijks een rol speelt, hanteert bijna een kwart (24%) inmiddels een 'alarmscore' van boven de 80. De noodzaak tot herstructurering en aanpassing is momenteel het scherpst voelbaar in de retail, de chemische sector en de industrie.

Deze macro-economische verschuiving heeft directe gevolgen voor het hr-beleid:

• Rekrutering: Voor het eerst sinds de coronapandemie daalt de prioriteit voor rekrutering en selectie fors naar een mediaan van 65 (tegenover een piek van 85 in 2022).
• L&D-budgetten: Ook de investeringen in Learning & Development staan onder druk, met een daling naar een score van 61.
• Operationele focus: Bedrijven die anticiperen op krimp, investeren vaker in hr-analytics, operational excellence (efficiënter inzetten van de huidige middelen) en het proactief beheren van de sociale relaties (industrial relations).

Digitalisering als constante

Opvallend is dat de digitale transformatie buiten shot blijft. Ondanks de economische onzekerheid zetten bedrijven de adoptie van technologie onverminderd door. Digitalisering wordt door Belgische werkgevers niet langer beschouwd als een variabele kost waarop eerst bespaard kan worden, maar als een noodzakelijke voorwaarde voor de continuïteit van de organisatie.

Normalisering van de arbeidsmarkt

Volgens de experts achter de HR Barometer duiden de cijfers op de maturiteit in het Belgische hr-beleid. In plaats van blinde besparingen, wordt er gekozen voor precisie.

"De arbeidsmarkt is aan het normaliseren na een periode van extreme oververhitting," aldus Ellen Volckaert, Senior Business Manager R&D bij Hudson, onderdeel van Randstad. "De focus verschuift noodgedwongen van kwantiteit naar kwaliteit en retentie. In een onzekere markt waar talent ook nog eens minder snel beweegt, wordt het voor werkgevers nog crucialer om in te zetten op een sterk leiderschap, interne mobiliteit en strategic workforce planning. We zien een verschuiving van 'groei ten alle koste' naar 'operationele efficiëntie'. Bedrijven bouwen buffers in, maar de rekrutering en ontwikkeling lopen door op een lager, meer realistisch pitje."

Professor Dirk Buyens (Vlerick Business School) vult aan: "Het is opvallend dat Belgische organisaties vandaag veel volwassener reageren op een naderende afkoeling dan in eerdere crisissen. In plaats van een blinde besparingsdrift, zien we een verschuiving naar precisie-hr. Men werft gerichter aan en gebruikt data en een sterke sociale dialoog om de bestaande organisatie kerngezond te houden. Dat de digitale transformatie onverstoord doorgaat, bewijst dat men technologie inmiddels als een onmisbare constante beschouwt, ongeacht de conjunctuur."