Fysieke klachten bij werknemers stabiliseren voor het eerst in vijf jaar

​Eerste signalen dat ergonomiewetgeving effect begint te hebben

Voor het eerst in vijf jaar stijgt het aantal werknemers met fysieke klachten niet verder. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Mensura, gebaseerd op de gegevens van 280.000 Belgische werknemers die jaarlijks een verplichte medische controle ondergaan. Waar het aandeel werknemers met fysieke klachten tussen 2021 en 2024 nog sterk toenam, lijkt die evolutie nu af te vlakken. Volgens Mensura kan de ergonomiewetgeving, die twee jaar geleden werd ingevoerd, daarbij een belangrijke rol spelen.

Vandaag kampt één op de vier werknemers met een of meerdere fysieke aandoeningen. Met 25% blijft het aandeel hoog, maar het cijfer blijft voor het eerst stabiel ten opzichte van het voorgaande jaar.

Volgens Gerrit Pollentier, ergonomie-expert bij Mensura, is dat een voorzichtig positief signaal.

"De afvlakking in de cijfers is een positieve kentering. Ze hangt voor een stuk samen met de nieuwe ergonomiewetgeving die twee jaar geleden werd ingevoerd. Ergonomische aanpassingen op de werkvloer zijn vaak een essentieel onderdeel om ervoor te zorgen dat werknemers met fysiek zware jobs aan de slag kunnen blijven. Investeren in ergonomie is geen luxe, maar een noodzaak. De nieuwe wet onderstreept dat en verplicht bedrijven om risico’s structureel aan te pakken. Al blijft er nog veel werk op de plank voor bedrijven om de wetgeving in de praktijk om te zetten. Volgens cijfers van de overheid heeft 70% van de bedrijven geen of een onvolledige ergonomische analyse, wat het uitgangspunt is – of zou moeten zijn – voor gerichte maatregelen."

Lage rugpijn blijft veruit de grootste boosdoener

De meest voorkomende fysieke klacht op de werkvloer blijft lage rugpijn. Bijna één op de vijf werknemers, goed voor 18,2%, geeft aan hiermee te kampen.

Toch is er ook hier een positieve evolutie zichtbaar. Het aantal werknemers met lage rugpijn daalde het voorbije jaar met 3,2%.

Naast rugklachten rapporteren werknemers vooral schouderklachten (5,4%) en nekklachten (4%). Die cijfers bleven het afgelopen jaar grotendeels stabiel.

Volgens Gerrit blijft preventie cruciaal, zeker nu spier- en gewrichtsaandoeningen een belangrijke oorzaak vormen van langdurige afwezigheid.

"Meer dan 30% van de langdurig zieken zit thuis door spier- en gewrichtsproblemen. Zware fysieke arbeid vergroot de kans op zulke aandoeningen. Preventie op de werkvloer blijft dan ook erg belangrijk. En daar moeten we ambitieuzer durven zijn. Van louter risico’s beperken naar werk zodanig organiseren dat het gezond gedrag uitlokt. Aanvullend kan inzetten op het bevorderen van een gezonde levensstijl ook ergonomische winst opleveren. Volgens recent onderzoek dat verscheen in The Lancet is 40% van de lage rugpijn te voorkomen of te beïnvloeden door bovenop goede werkomstandigheden in te zetten op een gezonde levensstijl. Ook werknemers hebben daar een stuk verantwoordelijkheid op te nemen. Gezond, ergonomisch werk kan immers het fysieke én mentale welzijn actief versterken."

Bouw en voeding blijven koplopers

Hoewel de algemene cijfers stabiliseren, blijven er duidelijke verschillen tussen sectoren bestaan.

De bouw noteert met 28,8% het hoogste aandeel werknemers met fysieke klachten, gevolgd door de voedingssector met 27,2%.

Opvallend is wel dat beide sectoren de voorbije jaren vooruitgang boeken. Ten opzichte van 2023 daalde het aandeel werknemers met fysieke klachten met 5,6% in de bouw en met 6,2% in de voedingssector.

Ook de logistiek blijft een sector met relatief veel fysieke klachten. Daar kampt 24,7% van de werknemers met lichamelijke ongemakken. In de zorg bedraagt dat aandeel 23,6%.

In de publieke sector bleef het percentage fysieke klachten stijgen tot 23,5% in 2025, terwijl het onderwijs met 7,9% het laagste cijfer noteert.

Ook beeldschermwerkers vormen een risicogroep

Fysieke klachten beperken zich niet tot zware beroepen. Ook werknemers die dagelijks achter een scherm werken, lopen aanzienlijke gezondheidsrisico's.

Uit een afzonderlijke analyse van Mensura blijkt dat meer dan de helft van de beeldschermwerkers rugklachten ervaart. In 2025 gaf 53% aan last te hebben van rugpijn. Daarnaast kampt 49,9% met nekklachten en 36,2% met schouderklachten.

Hoewel die cijfers hoger liggen dan in veel fysiek belastende beroepen, is ook hier een voorzichtige verbetering zichtbaar. Zowel nek-, rug- als schouderklachten komen minder vaak voor dan enkele jaren geleden.

Volgens Gerrit tonen die resultaten aan dat investeringen in ergonomie hun effect kunnen hebben.

"Elke euro die een organisatie investeert in een betere gezondheid op de werkvloer, brengt gemiddeld bijna twee euro op voor de organisatie, zo tonen internationale studies. Door de nieuwe ergonomiewet lijkt er een eerste voorzichtige kentering ingezet. Er is meer aandacht voor het thema en sommige organisaties zijn echt wakker geschoten. Toch is er nog veel marge voor gerichte preventie. De winst die preventie en ergonomie op de werkvloer kunnen opleveren is nog te weinig gekend."

Van verplichting naar strategische investering

De cijfers suggereren dat de nieuwe ergonomiewetgeving stilaan haar eerste effecten begint te tonen. Tegelijk maakt het onderzoek duidelijk dat fysieke klachten een hardnekkig probleem blijven op de Belgische arbeidsmarkt.

Vooral rugklachten blijven een belangrijke uitdaging, zowel in fysiek zware beroepen als bij beeldschermwerkers. De combinatie van structurele ergonomische maatregelen, preventie en aandacht voor een gezonde levensstijl lijkt volgens Mensura dan ook essentieel om werknemers langer gezond en inzetbaar te houden.

Met nog steeds één op de vier werknemers die fysieke klachten rapporteert, blijft er voor werkgevers een belangrijke opdracht weggelegd om ergonomie niet langer als een verplichting te zien, maar als een strategische investering in duurzame inzetbaarheid.