Het kleiner geheel. Wat een bondscoach lijden/leiden kan

In ‘Het Kleiner Geheel’ fileert Ralf Caers de actualiteit en zoekt hij uit wat we van het wereldtoneel moeten onthouden om ons eigen leven en werk beter te maken. Deze week: Thibaut Courtois.

In ‘Het Kleiner Geheel’ fileert Ralf Caers de actualiteit en zoekt hij uit wat we van het wereldtoneel moeten onthouden om ons eigen leven en werk beter te maken. Deze week: Thibaut Courtois.

Kevin De Bruyne is de kapitein van de Rode Duivels tenzij hij niet kan spelen. Bondscoach Domenico Tedesco koos in juni voor een typisch Belgisch compromis: Romelu Lukaku kapitein tegen Oostenrijk en Thibaut Courtois tegen Estland. Daar ging zogezegd iedereen mee akkoord, maar Courtois keerde na de eerste match al terug naar huis.

De telefoon op de hr-dienst moet daarna roodgloeiend hebben gestaan, want Tedesco vond er niet beter op dan voor de camera’s zijn relaas van de feiten te geven: hij is geschokt, Courtois was nukkig en heeft een aandachttekort. Er zou sprake zijn van een blessure, maar gelukkig is Tedesco er om ons de waarheid te vertellen: nee hoor, Courtois is gewoon een hufter. In een reactie schrijft Courtois dat hij wel degelijk geblesseerd is en dat hij geschokt is dat Tedesco het gesprek openbaart, maar toch schrijven zowat alle media de schuld toe aan Courtois.

Hr zal Tedesco zeker verteld hebben dat hij een goal achievement-functie heeft en dus finaal verantwoordelijk is voor de prestaties van het team. Als de nieuwe keeper het goed doet, zal hem weinig verweten worden. Hij wordt dan misschien zelfs geroemd als een sterke leider die niet over zich heen laat lopen door beroemde spelers, wat ook andere beroemde spelers in toom kan houden en de werkbaarheid van de groep kan verhogen.

Tedesco wijst hr er misschien zelfs op dat hij zijn group maintenance-functie heeft vervuld: een goede groep bouwen. Daarbij kan Courtois weggezet worden als een rotte appel die hardhandig weggeduwd moest worden om de anderen in de groep te beschermen. Door hem te laten verguizen door de fans, vermindert de druk om hem terug te nemen en door Jan Vertonghen te laten zeggen dat de groep een flinke deuk heeft opgelopen, diept het water nog verder uit.

De keerzijde van goal achievement is dat Tedesco ook afgerekend zal worden bij falen, bijvoorbeeld als de nieuwe keeper het slecht doet, of als medestanders van Courtois weigeren om nog (goed) voor de coach te spelen. De demarche van Tedesco is dus niet zonder risico.

De keerzijde van de group maintenance is dan weer dat de teamleden hier niet alleen zien hoe de groep beschermd wordt, maar ook hoe zij mogelijk zelf in de toekomst behandeld zullen worden: wie in vertrouwen iets tegen Tedesco zegt, hoort het straks misschien in het journaal. Daaruit kan een cultuur van ja-knikkers ontstaan, die hun frustaties niet gebruiken om problemen aan te kaarten, maar om langzaam de poten van onder de stoel van de coach te zagen.

Als Tedesco er daarentegen niet op uit was om Courtois uit de groep te zetten, ging hij volgens mij in de fout. Emoties kunnen hoog oplopen en eer is soms snel gekrenkt, zeker in het voetbal. Maar de goal achievement-functie en de group maintenance-functie betekenen ook dat als jij en je ondergeschikte strijden voor het eigen gelijk en de andere partij gezichtsverlies kan lijden, het beter blijft om de tegenpartij een elegante uitweg uit het conflict te geven die openblijft totdat de tegenpartij klaar is om ze te nemen. Een blessure zou zo’n elegante uitweg zijn geweest. Niemand kan er wat aan doen, we nemen de tijd om de problemen intern uit te praten en maken het water tussen ons nooit te diep. Tedesco meet zich een houding aan alsof hij de emotioneel stabiele leider was, maar misschien ontbrak het hem ook gewoon even aan de juiste conflictmanagementvaardigheden.

De toekomst zal uitwijzen wat voor leider Tedesco echt is. En als het tegenvalt, kunnen we nog altijd denken: elk nadeel heeft zijn voordeel.

Ralf Caers is professor HRM aan de KU Leuven, gastprofessor HRM aan de Ehsal Management School en de Université Saint Louis en zaakvoerder van de coachingpraktijk Passiemento.