Leiderschap met lef

​Hr, structuur en cultuur centraal

Wat gebeurt er als je een advocatenkantoor niet langer bekijkt als een verzameling experten, maar als een organisatie met mensen, cultuur en een verhaal? Voor Anneleen Vander Elstraeten, medeoprichter van Four & Five, vormt die vraag de kern van haar leiderschap. Haar aanpak is gebouwd op radicale eerlijkheid en een uitgesproken visie op hr.

Anneleen Vander Elstraeten gelooft niet in het klassieke beeld van een advocatenkantoor als een verzameling experten die hun kennis verkopen. Juridische dienstverlening is voor haar evenzeer ondernemerschap, met een verhaal, structuur en cultuur. Dat inzicht haalde ze niet uit een handboek, maar tijdens een handelsmissie naar San Francisco. “Ik vond het fascinerend hoe bedrijven als Google iets doen wat op zich banaal lijkt, een zoekmachine ontwikkelen, maar toch uitgroeien tot een van de invloedrijkste organisaties ter wereld. Dat heeft weinig te maken met het product alleen, maar alles met structuur, marketing en storytelling.”

Die ervaring zette haar aan het denken over haar eigen sector. “Wat wij doen als advocaten, is inhoudelijk sterk, maar zonder context en verhaal volstaat dat niet. Ook wij zijn een bedrijf, met marketing, structuur en een manier om ons verhaal te vertellen.” De typische Amerikaanse manier van pitchen - visueel, verhalend en persoonlijk – beïnvloedde haar sterk. Terug in België besloot ze het anders aan te pakken. “Ik wilde niet langer vertrekken vanuit specialisaties, maar vanuit de markt en de uitdagingen van klanten zodat we tonen waar we relevant kunnen zijn.”

Het was ook het moment waarop ze samen met collega Dimitri Coun de sprong waagde en een spin-out maakte van een bestaand kantoor. “Ik ben Dimitri’s bureau binnengestapt en heb gezegd: ik ben weg, ga je mee? Een kwartier later was het beklonken.” Die keuze typeert haar ondernemerschap, maar minstens even belangrijk is wat daarna volgde. “Acht jaar later is die samenwerking voor mij nog altijd van onschatbare waarde.”

Four & Five focust op start-ups, scale-ups en multinationals die innovatie hoog op de agenda hebben staan en groeide uit tot een organisatie van vijftig medewerkers. De ondersteunende structuur van het kantoor is volgens Anneleen uitzonderlijk in de sector. “Veel advocatenkantoren bestaan uit een groep experten met één secretaresse. Wij hebben marketing, finance en hr, omdat we beseffen dat we ook een onderneming zijn.” Expertise is daarbij een basisvoorwaarde, geen onderscheidende factor. “Bij een bakker verwacht je ook goed brood, maar je onthoudt degene met een verhaal, een identiteit, een uitstraling.”

Leiderschap ziet Anneleen niet als een reeks heroïsche beslissingen, maar als een dagelijkse praktijk. “Ondernemen is elke dag kleine stappen zetten, keuzes maken, kansen zien en ze durven nemen.” Dat vertaalt zich in pragmatische beslissingen, soms met onverwachte impact. Zo werd bewust gekozen om op de eerste verdieping advocatenbureaus te huisvesten. “Daardoor kunnen we de vierde verdieping inzetten voor events. Netwerken zoals Voka en Netwerk Ondernemen gebruiken ze vandaag, en dat heeft onze business development sterk ondersteund. Dat was geen groot masterplan, maar achteraf gezien een goede keuze.”

Te veel strategie kan volgens haar zelfs verlammend werken. “Ik zie ondernemers soms opportuniteiten laten liggen omdat ze niet in het strategisch plan passen, terwijl ze wel broodnodige cash opleveren. Zeker in een groeibedrijf moet je soms pragmatisch durven schakelen.”

Hr centraal

Centraal in haar leiderschap staat hr, niet als ondersteunende functie, maar als kern van de organisatie. “Voor mij is hr geen strategische keuze, maar een noodzaak. Kwaliteit bestaat niet zonder mensen.” Ze is uitgesproken over de realiteit van de advocatuur. “Het is een veeleisende sector, met deadlines die vaak extern worden opgelegd. Niet iedereen is bereid of in staat om zo te werken. Daarom zijn onze gesprekken bij aanwerving eerlijk. We beloven geen sprookjes over work-life balance. We benoemen hoe het leven van een zakenadvocaat eruitziet. De vraag is: ‘wil je daarin stappen?’ Dat vereist een extreem goed georganiseerde interne structuur, zowel op kantoorniveau als individueel.”

In de beginjaren was dat geen evident verhaal. “We kregen nauwelijks sollicitaties binnen. Recruiters waren te duur en kandidaten kozen voor grotere kantoren met hogere lonen.” Door consequent te bouwen aan cultuur, structuur en communicatie kantelde dat volledig. “Vorig jaar kregen we honderd kandidaten. Dat is voor mij een enorme verwezenlijking.”

Die aantrekkingskracht komt voort uit helderheid, benadrukt ze. “Onzekerheid creëert stress. Daarom werken we met duidelijke planningen, agenda’s en verwachtingen. Iedereen moet weten wat er van hem of haar wordt verwacht en wanneer de dag klaar is. Die structuur brengt rust, ook in een sector die bekendstaat om zijn hoge druk.”

Blinde vlekken

Feedback vormt daarbij een essentieel onderdeel van leiderschap. “Het gaat niet alleen over complimenten of bonussen, maar over blinde vlekken durven benoemen.” Anneleen gelooft sterk in een cultuur waarin alles bespreekbaar is, zonder verwijt. “Mensen groeien alleen als ze weten waar hun sterktes en zwaktes zitten. Dat vraagt veiligheid en vertrouwen.” Daarom investeert Four & Five bewust in coaching en externe begeleiding. “Dat is geen luxe, maar noodzakelijk als je mensen wil laten groeien.”

Technologie speelt in dat verhaal een ondersteunende rol. Voor haar is technologie pas zinvol als ze de organisatie ontlast, niet als ze nieuwe complexiteit toevoegt. “Wij gebruiken tools om evaluaties, een-op-eengesprekken, rekrutering en interne opvolging te structureren. Dat geeft ruimte om te focussen op wat echt telt.” Over artificiële intelligentie is ze nuchter. “AI biedt veel mogelijkheden, maar is vandaag nog niet betrouwbaar genoeg voor de kern van ons werk. Ik zie kantoren ermee experimenteren terwijl basisprocessen zoals CRM of facturatie niet op orde zijn. Daar valt nu al enorm veel tijd te winnen.”

Haar aanpak leverde Anneleen niet alleen een snelgroeiend kantoor op, maar ook een nominatie voor de Bold Woman Award by Veuve Clicquot. “Ik zie dat als een erkenning voor het kantoor en voor vrije beroepen als ondernemingen. Die vallen vaak buiten ondernemersprijzen.” Voor haar bevestigt het dat een advocatenkantoor meer is dan een dienstverlener, niet alleen juridisch, maar ook organisatorisch en menselijk. “Het voelt alsof wat we hebben opgebouwd, gezien wordt.”

Eerlijk ondernemerschap

Wat haar drijft, is uiteindelijk geen groei om de groei, maar eerlijk ondernemerschap. “Open gesprekken over verwachtingen, carrière en moeilijke beslissingen gebeuren veel te weinig.” Ze ziet hoe organisaties vastlopen omdat lastige thema’s worden vermeden. “Wat mag iemand verwachten van het bedrijf? Wat is het perspectief? Die helderheid ontbreekt vaak, zeker in de advocatuur.”

Voor Anneleen is goed leiderschap in de eerste plaats menselijk leiderschap. Een bewuste manier van werken, waarin moeilijke gesprekken niet worden uitgesteld of afgezwakt. “We durven benoemen en confronteren, maar altijd met respect.” Net die combinatie van duidelijkheid en nabijheid maakt volgens haar het verschil, zeker in een sector die traditioneel gekenmerkt wordt door afstand en formaliteit. Ze kiest er bewust voor om interactie niet te reduceren tot mails en procedures, maar om elkaar ook fysiek te ontmoeten. “Durven bellen in plaats van mailen. Samenzitten. Niet alleen taken bespreken, maar ook vragen: hoe gaat het met u? Menselijkheid is een voorwaarde om duurzaam en betekenisvol samen te werken.”