​Sociale media op de werkvloer: wanneer grijp je als werkgever in?

Sociale media zijn niet meer weg te denken uit het dagelijks leven, ook niet op de werkvloer. Waar werknemers vroeger hun ervaringen vooral deelden aan de koffiemachine of op café, doen ze dat vandaag massaal via Facebook, LinkedIn of WhatsApp. Dat blijkt uit het doctoraatsonderzoek van Ellen Soens, met professor An-Sofie Claeys als promotor, aan de Universiteit Gent.

Het onderzoek, uitgevoerd bij meer dan 1.000 Vlaamse werknemers in samenwerking met UGent@Work, werpt nieuw licht op hoe werknemers zich online uiten over hun werk en hoe werkgevers daarop kunnen inspelen met een doordacht socialemediabeleid.

Positieve toon overheerst

Uit het onderzoek blijkt dat Vlaamse werknemers zich op publieke platformen zoals Facebook en LinkedIn in de meeste gevallen positief of neutraal uitlaten over hun werk of werkgever. Zo bestaat 32% van de gedeelde berichten uit vacatures, 28% uit promotie voor producten of evenementen en 18% uit meldingen van mijlpalen zoals awards of geslaagde projecten. Deze bijdragen versterken vaak de reputatie van de organisatie en dragen bij aan employer branding. Voor werknemers zelf kan dit ook voordelen opleveren: wie trots kan meeliften op een sterk merk, profileert zich positief in zijn of haar netwerk.

Negatieve berichten zijn uitzonderlijk. Slechts in 4% van de gevallen uiten werknemers zich online ongunstig over hun werk. Volgens de onderzoekers gaat het daarbij doorgaans niet om het bewust schaden van de werkgever, maar eerder om het ventileren van persoonlijke frustraties.

WhatsApp-groepen: meestal praktisch en collegiaal

Ook via instant messaging-kanalen zoals WhatsApp blijven de uitlatingen van werknemers grotendeels neutraal of positief. Chatgroepen worden vooral gebruikt voor praktische afspraken rond projecten, shiftwissels of snelle updates. Daarnaast bieden ze ruimte voor informeel contact: grapjes, roddels of kleine frustraties, meestal buiten het zicht van leidinggevenden.

Toch blijkt uit de studie dat er in beperkte mate risico’s verbonden zijn aan deze communicatiekanalen. Zes procent van de Vlaamse werknemers geeft aan dat in zulke groepen soms tot regelmatig sprake is van discriminatie of pestgedrag. Dat percentage sluit nauw aan bij eerdere bevindingen van UGent@Work, waaruit bleek dat 6,8% van de werknemers getuige is van pesten op het werk. Incidenten zoals bij de Antwerpse politie of de Hasseltse leerkrachten tonen aan dat dergelijke situaties ook maatschappelijk weerklank vinden.

Socialemediabeleid als ondersteunend kader

Voor werkgevers rijst de vraag hoe zij met dit digitale gedrag moeten omgaan. Volgens Ellen en An-Sofie ligt de sleutel niet in strikte controle, maar in een evenwichtige aanpak. Werknemers die zich goed voelen binnen de organisatie en zich verbonden voelen met hun team, dragen vanzelf een positief verhaal uit op sociale media. Initiatieven zoals regelmatige teambuildings of het aanbieden van vertrouwelijke kanalen om klachten te uiten, kunnen voorkomen dat frustraties online gedeeld worden.

Een socialemediabeleid geeft medewerkers een richting, mits het meer inzet op informeren dan op verbieden. Werknemers hebben vaak behoefte aan een kader dat duidelijk maakt wat wel en niet wenselijk is. Richtlijnen die het positieve gebruik van sociale media stimuleren, zoals “Jij bent een expert en dat mag je laten zien”, blijken volgens de studie het meest effectief. Beperkingen moeten enkel gelden waar ze strikt noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld om vertrouwelijke bedrijfsinformatie te beschermen. Een te restrictief beleid kan immers weerstand oproepen en contraproductief werken.

Kansen groter dan risico’s

De belangrijkste conclusie van het onderzoek luidt dat werkgerelateerd socialemediagebruik veel kansen biedt en dat de risico’s relatief beperkt zijn. Werknemers blijken in de meerderheid van de gevallen eerder ambassadeurs dan critici van hun organisatie. Voor werkgevers ligt er vooral een taak om dit potentieel te benutten via een doordacht beleid en een gezonde bedrijfscultuur.