Duralogen: de opportuniteit voor re-integratie na langdurig ziekteverzuim

België telt meer dan een half miljoen langdurig zieken. In die context heerst een belangrijke vraag: hoe kunnen we ons werk zo organiseren dat het terug motiverend wordt en re-integratie succesvoller wordt? Anja Van den Broeck, professor aan de KU Leuven en co-founder van Truss, ontwikkelde een tool die adviserende artsen, werkgevers en leidinggevenden helpt om re-integratie na langdurig ziekteverzuim op een duurzame manier aan te pakken. Op die manier hoopt ze een tegenwicht te bieden tegen het pessimistische beeld dat rond langdurig ziekteverzuim hangt. “In plaats van te focussen op controles en eventuele straffen, biedt de tool de ruimte om zorgend te zijn, wat op termijn veel meer oplevert”, klinkt het.

Van stress naar herstel

“Werk is een belangrijk facet in ons leven”, begint Anja. “En niet enkel op financieel vlak. Ons werk biedt sociaal contact, geeft ons een doel in het leven en vormt onze identiteit. Wanneer iemand langdurig ziek wordt, valt dit grotendeels weg. Vandaag is dat voor een half miljoen Belgen de realiteit.”

Met dit idee in het achterhoofd zocht Anja met haar team naar manieren om langdurig zieken op een ondersteunende manier terug te leiden naar hun werk. Haar onderzoek startte bij de mutualiteiten. “Wanneer je langdurig ziek bent, word je na verloop van tijd uitgenodigd bij de adviserende arts van de mutualiteit. Patiënten zijn over het algemeen bang voor deze controle. Ze moeten namelijk bewijzen dat ze nog ziek zijn en nood hebben aan de financiële ondersteuning van de overheid omdat ze nog niet terug aan de slag kunnen.”

Hoewel Anja het nut van dergelijke systemen bevestigt, belicht ze ook de negatieve impact ervan: “Dergelijke controles creëren stress voor patiënten. Daarnaast ligt de focus voornamelijk op hun ziekte en is er weinig plaats voor wat ze eventueel al wel kunnen en hoe ze verder kunnen werken aan hun herstel.”

Motiverende taal maakt het verschil

Daarom ontwikkelde Anja en haar doctoraatsstudenten een gesprekstool die verschillende inzichten uit de (motivatie-)psychologie en coachingtechnieken combineert. Tijdens een tien uur lange training leren adviserende artsen om gesprekken met patiënten anders op te bouwen en motiverend taalgebruik te gebruiken.

“Ik heb nog nooit zo fenomenale resultaten gezien”, vertelt Anja enthousiast. “Na de training komen de artsen minder controlerend en dwingend over. De patiënten voelen zich beter ondersteund, gehoord en gezien en gaven ook aan dat ze zich meer bereid voelen om opnieuw stappen te zetten naar de arbeidsmarkt.”

Bovendien hebben de adviserende artsen ook baat bij de training. “Het beroep van adviserend arts is een enorm intensieve functie. Je moet voortdurend trekken en sleuren en met weerstand omgaan. Op het einde van je werkdag ben je meestal doodmoe. Door de training hebben de deelnemende artsen het gevoel dat ze stimulerende dialogen voeren, meer impact hebben en zinvol werk verrichten. Sommige artsen nemen, indien mogelijk, zelfs de tijd om iets langer met hun patiënten te praten en de technieken langer toe te passen.”

Concrete handvaten voor organisaties

Maar de gesprekken met een adviserend arts vinden maar af en toe plaats en zijn relatief kort. Daarom vroeg Anja een project aan bij Kom Op Tegen Kanker om de technieken en training kenbaar te maken aan organisaties. Momenteel werkt ze volop aan de ontwikkeling van een tool die concrete gespreksleidraden uitwerkt en werkgevers handvaten biedt waarmee ze aan de slag kunnen om de re-integratie van werknemers na kanker aan te pakken.

“Werknemers die langdurig ziek zijn hebben begrip en de juiste begeleiding nodig. Taboes en onwetendheid domineren vaak de dialoog. Bovendien is re-integratie erg divers: geen enkel traject is hetzelfde. Doordat werkgevers en leidinggevenden vaak niet zijn opgeleid om dergelijke gesprekken aan te gaan, is de juiste ondersteuning bieden vaak moeilijk.”

Ga in dialoog

Ook hr kan volgens Anja bijdragen aan een duurzame re-integratie van langdurig zieke werknemers: “Vertrek vanuit de motivatie: hoe ver kan je springen voor een medewerker die terugkeert na langdurige ziekte? Ga in duraloog (een duurzame dialoog) met je werknemer en doe dit met oog voor de opbouw van duurzame tewerkstellingen en relaties. Hou rekening met het wettelijke kader en kijk naar eventuele alternatieven wanneer re-integratie moeilijk wordt. Je kan, in deze situaties, nog steeds een warme en betrokken dialoog voeren en de relatie in stand houden. Ga moeilijke thema’s en gesprekken niet zomaar uit de weg, maar gebruik ze als opportuniteit om werknemers op een duurzame manier terug te laten keren naar de arbeidsmarkt.”

Tot slot doet ze een oproep: “Werkgevers, leidinggevenden of hr-professionals die dit artikel lezen, mogen mij of mijn collega’s Isha Rumenans en Sara Claes altijd contacteren. We kunnen jouw informatie en kennis gebruiken om onze tool verder te ontwikkelen en bruikbaar te maken voor organisaties.”