HRmagazine
17 november 2026

​Hoe voorkom je dat een onzichtbare ziekte pas zichtbaar wordt op het werk wanneer iemand uitvalt?

Foto

Silja Defrancq en Ward Noelmans van Emino

Chronische pijn, migraine, endometriose of psychische problemen: heel wat medewerkers leven met een aandoening die hun omgeving niet ziet. Uit angst voor onbegrip of mogelijke gevolgen voor hun loopbaan houden ze die liever voor zichzelf. Soms tot werken niet meer lukt. Hoe doorbreek je dat stilzwijgen? Ward Noelmans en Silja Defrancq van Emino pleiten voor een andere aanpak. “Wacht niet tot er effectief een probleem is om het gesprek aan te gaan.”

Naar schatting één op de drie werkende Belgen leeft met een gezondheidsprobleem, stelt Emino. Een aanzienlijk deel van die aandoeningen blijft voor de buitenwereld onzichtbaar. Leidinggevenden weten daardoor niet altijd wat er speelt, medewerkers aarzelen om hun situatie ter sprake te brengen. Het gevolg? Ondersteuning komt soms pas op gang wanneer het functioneren onder druk staat of uitval dreigt.

Met de campagne ‘Wat neem jij mee naar het werk?’ wil Emino die vicieuze cirkel doorbreken. De organisatie begeleidt mensen met gezondheidsproblemen of een arbeidsbeperking naar en op de werkvloer. “Onze jobcoaches zien dagelijks dat het gezondheidsprobleem op zich niet altijd de grootste hindernis vormt”, vertelt Ward Noelmans. “Vaak ligt de uitdaging in het gesprek errond en de manier waarop ermee wordt omgegaan.”

Het risico van zwijgen

Een medewerker die zich vaker ziek meldt, sneller geïrriteerd reageert of moeite krijgt met bepaalde taken. Zo’n signalen kunnen vragen oproepen, zonder dat meteen duidelijk is wat erachter schuilgaat. Wie neemt dan het initiatief?

“De verantwoordelijkheid ligt bij beide partijen”, benadrukt Ward. “In de praktijk is het vooral belangrijk dat degene die iets opmerkt, het gesprek opent. Wacht niet tot er effectief een probleem is.” Voor leidinggevenden betekent dat: benoem wat je vaststelt, toon oprechte bezorgdheid en vermijd veronderstellingen. De vraag is niet of iemand gezondheidsproblemen heeft, wel of die persoon ondersteuning kan gebruiken.

Dat vergt vertrouwen. Een medewerker die vreest anders behandeld te worden, zal minder snel open communiceren. Eén ongelukkige reactie kan voldoende zijn om zich opnieuw terug te trekken.

Silja Defrancq, jobcoach bij Emino, weet hoe kwetsbaar die openheid kan zijn. In 2024 kreeg ze de diagnose van de ziekte van Pompe, een zeldzame spierziekte. “Mensen reageren soms met opmerkingen als ‘Ik ben ook moe’ of ‘Ik heb ook spierpijn’. Ze bedoelen het niet slecht, alleen beseffen ze onvoldoende wat iemand doormaakt. Zo wordt de impact van je aandoening onbedoeld geminimaliseerd.”

Haar advies is eenvoudig: luister, zonder het verhaal meteen te relativeren of oplossingen aan te dragen. “Wanneer iemand iets persoonlijks vertelt, handel dat gesprek dan niet tussen twee taken af. Heb je op dat moment geen tijd, plan dan een moment waarop je echt aandachtig kunt luisteren.”

Een diagnose is geen gebruiksaanwijzing

Een andere drempel is de onzekerheid bij werkgevers over wat ze mogen vragen. Waar eindigt oprechte belangstelling en begint de medische privacy? Volgens Ward hoeft die grens geen belemmering te vormen. “Een werkgever heeft veel meer aan informatie over wat iemand nodig heeft om goed te functioneren dan aan de naam van een aandoening.”

Extra rustpauzes, een voorspelbare planning of een aangepaste taakverdeling kunnen het verschil maken. Daarvoor is het niet nodig iemands medische voorgeschiedenis te kennen. Bovendien hebben sommige medewerkers nog geen diagnose, omdat ze midden in een onderzoekstraject zitten.

“De werknemer beslist zelf hoeveel die wil delen”, vult Silja aan. Wanneer medische expertise nodig is, kan de arbeidsarts worden betrokken. Die kan adviseren over mogelijke aanpassingen zonder de diagnose aan de werkgever bekend te maken.

Soms volstaat één taak minder

Werkgevers vrezen geregeld dat ondersteuning een grondige reorganisatie vereist. Volgens Emino ligt de oplossing vaak dichterbij. Welke taken zijn werkelijk essentieel? Waar kan de werkorganisatie flexibeler? Soms volstaat het om één belastende taak te schrappen of een werkpost anders in te richten.

Silja ervaart zelf wat zulke ingrepen kunnen betekenen. Dankzij individueel maatwerk kan ze haar behandelingen combineren met haar job. Extra rustmomenten en een aangepaste werklast helpen haar om aan het werk te blijven. “Doordat ik minder druk ervaar, heb ik minder spierspanning en pijn. Ik slaap beter en val minder snel uit. Met enkele aanpassingen doorbreek je een hele cyclus.”

De mogelijkheden verschillen uiteraard per functie. “De kern van de functie moet uitvoerbaar blijven en aanpassingen mogen geen onredelijke belasting veroorzaken voor het team”, verduidelijkt Ward.

Daarbij rijst onvermijdelijk de vraag naar de impact op collega’s. Hoe voorkom je dat maatwerk als een voorkeursbehandeling wordt ervaren? “Iedereen gelijk behandelen betekent niet dat iedereen exact hetzelfde moet krijgen. Het gaat erom dat mensen krijgen wat ze nodig hebben om hun werk op een redelijke manier te kunnen uitvoeren", zegt Silja.

Kijk verder dan beperkingen

Voor medewerkers is ondersteuning vragen niet altijd vanzelfsprekend. Sommigen vrezen als lastig te worden beschouwd, zeker wanneer er al aanpassingen zijn gebeurd. De energie die nodig is om een gezondheidsprobleem bespreekbaar te maken, kan op zichzelf al een drempel vormen.

Een externe jobcoach kan dan als neutrale gesprekspartner optreden. Door de functie, verwachtingen en mogelijkheden samen onder de loep te nemen, ontstaan oplossingen waar werknemer én werkgever zich in kunnen vinden.

“Wij komen een bedrijf niet vertellen hoe het moet functioneren”, zegt Silja. “Door vragen te stellen en met een andere blik naar de werkorganisatie te kijken, ontdekken we samen mogelijkheden die voordien misschien niet opvielen.”

Volgens haar is het minstens even belangrijk om te onderzoeken wat iemand wél kan. “Kijk niet alleen naar wat moeilijk loopt. Kijk vooral naar de kwaliteiten en de waardevolle bijdrage die iemand nog altijd levert.” Een gezondheidsprobleem verandert immers niet automatisch wat iemand aan talent, ervaring en expertise in huis heeft.

Maak van aandacht een gewoonte

Hoe zorg je ervoor dat ondersteuning niet afhangt van de goodwill van één leidinggevende? Door ze structureel te verankeren, stelt Ward. Dat begint bij leidinggevenden die signalen herkennen, gesprekken kunnen voeren en weten welke mogelijkheden er zijn. Daarnaast verdienen gezondheidsproblemen een plaats in het onthaal-, hr- en re-integratiebeleid.

Ook wanneer iemand uitvalt, blijft contact belangrijk. Stilte kan de afstand tot de werkvloer vergroten en de terugkeer bemoeilijken. “Blijf vragen hoe het gaat, ook na de werkhervatting”, adviseert Silja. “Werken de aanpassingen? Waar loopt iemand nog tegenaan? Als medewerkers weten bij wie ze terechtkunnen, wordt de stap om moeilijkheden te bespreken kleiner.”

Zelfs de naam van een gesprek kan de toon bepalen. “Noem het niet automatisch een verzuimgesprek”, zegt Silja. “Daarmee leg je de nadruk op de afwezigheid, terwijl je wilt weten wat iemand nodig heeft om aan het werk te blijven.”

Uiteindelijk begint een ondersteunende werkcultuur volgens haar bij een eenvoudige denkoefening: “Hoe zou jij willen dat er met jou gecommuniceerd wordt als je morgen zelf een onzichtbare aandoening krijgt?” Een vraag die leidinggevenden zich beter vandaag stellen dan wanneer een medewerker al is uitgevallen.

De campagne ‘Wat neem jij mee naar het werk?’ maakt deel uit van Warme Werkvloeren, een project van Emino vzw, mogelijk gemaakt door De Warmste Week 2025 en de Koning Boudewijnstichting. In het kader van de campagne ontwikkelde Emino twee praktische gidsen voor werknemers en werkgevers, vrij te downloaden op hun website.

28K

Volg ons op Linkedin en sluit je gratis aan bij de grootste HR-community van België.

Trusted partners

Een selectie uit onze Premium Partners.

Rubrieken

Over HRmagazine

Externe links

Volg ons op socials

Published by

Nieuwe Media Groep logo