​Eén op de tien werknemers ervaart discriminatie op het werk

Discriminatie op de werkvloer treft één op de tien Belgische werknemers. Wie herhaaldelijk of op meerdere gronden wordt gediscrimineerd, ervaart minder werkplezier en heeft meer tijd nodig om te herstellen van de werkdag. Dat blijkt uit een analyse van HR-dienstverlener Attentia bij ruim 12.700 werknemers. Vooral die verhoogde herstelbehoefte kan voor werkgevers een belangrijk waarschuwingssignaal zijn.

Uit een analyse van Attentia, gebaseerd op antwoorden van 12.743 werknemers uit 59 Belgische organisaties, blijkt dat 10 procent in de zes maanden voorafgaand aan de bevraging discriminatie op het werk heeft ervaren. Bij 5 procent ging het om een eenmalige ervaring, 3 procent rapporteerde twee tot vijf incidenten en 2 procent werd meer dan vijf keer geconfronteerd met discriminatie.

Etniciteit (20%) en leeftijd (16%) zijn de meest gerapporteerde discriminatiegronden. Daarna volgen gezondheidstoestand (9%), taal (8%), geloof of politieke overtuiging (8%) en gender (7%). De percentages verwijzen naar het aandeel van de meldingen, niet naar het aandeel van alle bevraagde werknemers.

Niet elke vorm van discriminatie volgt hetzelfde patroon. Leeftijds- en genderdiscriminatie worden vaker als eenmalige gebeurtenissen gerapporteerd, terwijl discriminatie op basis van taal vaker terugkeert.

Herhaalde discriminatie vergroot de impact

De gevolgen van discriminatie beperken zich niet tot het moment waarop een incident plaatsvindt. Werknemers die discriminatie ervaren, rapporteren gemiddeld minder werkplezier en een grotere behoefte aan herstel na hun werkdag. Ze hebben met andere woorden meer tijd en energie nodig om fysiek en mentaal te recupereren.

Vooral wanneer discriminatie zich herhaalt of op meerdere gronden tegelijk voorkomt, neemt de belasting toe. De combinaties etniciteit en leeftijd, taal en etniciteit, en gender en leeftijd hangen volgens de analyse samen met een extra grote kwetsbaarheid.

“Elke vorm van discriminatie heeft een impact op werknemers. Ze kost energie, vraagt voortdurende alertheid en kan het gevoel van verbondenheid met de organisatie aantasten”, zegt Arne Coutteau, lead wellbeing analytics bij Attentia. “Wanneer discriminatie zich herhaaldelijk voordoet of verschillende aspecten van iemands identiteit raakt, zien we dat die impact zich opstapelt. Werknemers voelen zich dan niet alleen gediscrimineerd, maar ook structureel belaagd.”

Herstelbehoefte als vroeg waarschuwingssignaal

Een opvallende vaststelling is dat de behoefte aan herstel gevoeliger blijkt voor de gevolgen van discriminatie dan het werkplezier. Werknemers kunnen hun job nog altijd graag doen, terwijl de mentale en fysieke belasting al toeneemt.

“Een werknemer kan nog steeds voldoende plezier vinden in het werk, terwijl de belasting van herhaalde discriminatie zich wel al vertaalt in vermoeidheid en een grotere behoefte aan herstel”, zegt Arne. “Die herstelbehoefte kan daardoor een belangrijk vroeg signaal zijn om de impact van discriminatie op het werknemerswelzijn tijdig op te merken.”

Voor hr-professionals betekent dat dat werkplezier alleen niet volstaat om het welzijn van medewerkers in kaart te brengen. Ook signalen van vermoeidheid en een verhoogde herstelbehoefte verdienen aandacht.

Verder kijken dan individuele incidenten

Volgens Attentia moeten werkgevers niet alleen het aantal discriminatiemeldingen opvolgen, maar ook nagaan hoe vaak incidenten zich voordoen en of werknemers met verschillende vormen van discriminatie tegelijk te maken krijgen.

Daarbij speelt ook de bredere werkomgeving een rol. “Dat discriminatie ervaren schadelijk is, weten we. Het kost mensen energie en kan hen op termijn echt uitputten. Daarom is het belangrijk om ook te kijken naar de manier waarop het werk georganiseerd is en naar spanningen die een voedingsbodem voor discriminatie kunnen creëren”, zegt Arne.

Niet elke vorm van discriminatie is bovendien onmiddellijk herkenbaar. “Soms gaat het om kleine, onbedoelde interacties die zich opstapelen. De nieuwe analyse toont bovendien dat de impact groter wordt wanneer discriminatie zich herhaalt of op verschillende gronden tegelijk speelt.”

Voor werkgevers ligt de uitdaging er volgens Arne dan ook in om verder te kijken dan de meest zichtbare incidenten. Ook minder evidente signalen verdienen blijvende aandacht. Door zowel discriminatie-ervaringen als herstelbehoefte op te volgen, kunnen organisaties welzijnsrisico's sneller herkennen en gerichter aanpakken.