Absenteïsme stijgt naar 21,6 dagen per jaar

5 november 2019
Tekst
Jo Cobbaut
Absenteïsme stijgt naar 21,6 dagen per jaar

De langdurige afwezigheid blijft toenemen. Ze slorpt het overgrote deel van de ziektedagen op. Inspanningen rond werkbaar werk en herinschakeling van langdurige zieken lijken nog niet te renderen. Het gemiddelde van 21,6 dagen per jaar geeft wel een vals beeld in die zin dat dagen betaald door de werkgever wél stabiel blijven.

Een en ander blijkt uit een analyse van Partena Professional op de cijfers van 15.000 bedrijven de afgelopen twaalf maanden. De Belgische werknemer is gemiddeld 21,6 dagen per jaar afwezig op het werk door ziekte. Dat is een stijging met 2 dagen of 13 procent ten opzichte van 2014, toen de Belg nog gemiddeld 19 dagen per jaar afwezig was door ziekte.

Meer vrouwen, meer 44+'ers

Vrouwen blijken vaker afwezig dan mannen: zo’n 26 dagen per jaar, versus 18 dagen voor mannen.

Ook de leeftijd is een belangrijke factor in afwezigheid door ziekte. Vanaf 44 jaar zien we een forse toename van afwezigheid wegens ziekte (+62%), en doorheen de carrière zien we een constante stijging van het gemiddelde aantal ziektedagen per jaar.

Griepjes en verkoudheden kosten een week per jaar

Dit gemiddelde moet met de nodige omzichtigheid geïnterpreteerd worden, aldus Partena Professional. Zo blijkt dat het aantal 'ziektedagen betaald door de werkgever' zeer stabiel blijft doorheen de carrière: zo’n 5 à 6 dagen per jaar. Vrouwen zijn met 6,63 dagen per jaar iets vaker ziek dan mannen (5 dagen).

Wim Demey, Partena Professional: "Eigenlijk is een gewone werknemer een dikke week per jaar geveld door ziekte – verkoudheden en griep, zeg maar. Die cijfers zijn zeer stabiel doorheen de hele carrière. Opvallend is dat de alleroudste werknemers (65+) zelfs het minst vaak afwezig zijn door ziekte."

Het is vooral in de categorie 'ziektedagen betaald door het Riziv' dat leeftijd een belangrijke rol speelt. Het is ook deze categorie die verantwoordelijk is voor de forse stijging in absenteïsme.

Op vijf jaar tijd kwamen er gemiddeld 2 van deze ziektedagen bij voor mannen (van 10 dagen per jaar in 2014 naar 12 dagen afgelopen jaar) en zelfs 4 dagen voor vrouwen (van 14 naar 18 dagen per jaar). Partena Professional wijst erop dat het gaat om een eerder kleine groep werknemers, maar die wel een grote impact hebben op het gemiddelde. 

Wim Demey, Partena Professional: "Doordat de werknemers in deze categorieën vaak heel lang afwezig zijn – vaak langer dan een jaar – hebben zij een zeer grote invloed op het gemiddelde. Een typisch voorbeeld is de bouwvakker die door rugklachten niet meer kan werken. Deze afwezigheden zijn in bedrijven weinig zichtbaar, aangezien de werknemers in kwestie soms al jaren niet meer op het werk zijn geweest. Maar voor de persoon zelf en voor de maatschappij is de impact natuurlijk groot. De inspanningen rond werkbaar werk en rond reïntegratie van langdurig zieken lijken in de praktijk nog niet de gewenste daling in de cijfers op te leveren."

Vrouwen nemen zorgtaken op zich

De absenteïsmecijfers tonen bovendien dat het traditionele rollenpatroon in Belgische huishoudens stevig overeind blijft: zo nemen vrouwen opvallend veel meer verloven om zorgtaken op zich te nemen.

Tijdskrediet blijkt na ziekte de voornaamste reden om weg te blijven van het werk. Vrouwen (zo’n 4 dagen per jaar) maken hier veel meer gebruik van dan mannen (1,64 dagen per jaar). 

Een zelfde verschil zien we bij het vaderschapsverlof (gemiddeld 0,16 dagen per jaar) versus moederschapsverlof (gemiddeld 3,56 dagen per jaar). Het aantal dagen vaderschapsverlof per jaar is wel verdubbeld sinds 2014, wat erop kan wijzen dat mannen die vaker en langer opnemen.

Een opvallende stijger is het palliatief verlof, dat verdubbelde sinds 2014. Ook hier maken vrouwen er dubbel zo vaak gebruik van dan mannen (0,31 dagen per jaar voor vrouwen versus 0,16 dagen voor mannen).

Stakingen en arbeidsongevallen zijn mannenzaak

Staken is dan weer vooral een mannenzaak, net als arbeidsongevallen. Het afgelopen jaar spendeerden mannelijke werknemers gemiddeld 0,13 dagen aan stakingen, dubbel zoveel als vrouwen.

In het algemeen staakt de Belgische werknemer de helft minder dan in 2014 (toen ze 0,29 dagen per jaar staakten).

Arbeidsongevallen blijven de laatste vijf jaar stabiel, zowel bij mannen als vrouwen. Arbeidsongevallen kosten mannen gemiddeld 1,2 werkdagen per jaar, iets meer dan één werkdag dus. Vrouwen zijn gemiddeld een halve dag afwezig per jaar door arbeidsongevallen (0,6 werkdagen). Mannen lijken dus over het algemeen gevaarlijker werk te verrichten dan vrouwen.

Jonge werknemers het minst afwezig (behalve als ze ver moeten pendelen)

De jongste werknemers (jonger dan 25) zijn het minst vaak afwezig van hun werk. Als ze afwezig zijn, is dat vooral omdat ze onbetaald verlof nemen (zo’n 4 dagen per jaar). Oudere werknemers (+55) nemen daarentegen maar 1,3 dagen onbetaald verlof per jaar.

Opvallend is wel dat jongere werknemers die ver van hun werk wonen (meer dan 60 km) vaker afwezig zijn door ziekte, en dan vooral in kleine bedrijven met minder dan tien werknemers. Het verschil bedraagt bijna twee volle werkdagen per jaar.

Wim Demey: „Dat is een fors verschil. We wisten al dat afstand naar het werk een impact heeft op de retentie van werknemers. Een beetje verrassend is om te zien dat het ook op absenteïsme een invloed heeft. Jonge werknemers die heel ver van hun werk wonen, hebben blijkbaar soms makkelijker de neiging om een dagje over te slaan als ze zich niet helemaal fit voelen."