Een op de vier werknemers vreest voor jobverlies of langdurige uitval

​Belgische werknemers kijken met gemengde gevoelens naar hun loopbaan. Artificiële intelligentie wordt vaker als een kans gezien, terwijl langer werken, veranderende regelgeving en internationale conflicten vooral onzekerheid veroorzaken. Een kwart vreest de komende jaren zijn job te verliezen of langdurig uit te vallen. Dat blijkt uit de Loopbaanradar van Antwerp Management School en SD Worx, een onderzoek bij 1.879 werknemers.

De onderzoekers gingen na hoe werknemers maatschappelijke en economische veranderingen ervaren en welke gevolgen die volgens hen hebben voor hun werk en loopbaan. Van de acht onderzochte ontwikkelingen worden er drie overwegend als een bedreiging beschouwd en twee als een kans.

Vooral langer werken en veranderingen in het pensioenbeleid baren werknemers zorgen. Zes op de tien respondenten (61%) ervaren die ontwikkelingen als een bedreiging. Ook internationale conflicten (51%) en veranderende regelgeving rond werk en sociale zekerheid (50%) worden door ongeveer de helft van de werknemers als bedreigend beschouwd.

AI biedt kansen, maar roept ook onzekerheid op

De houding tegenover artificiële intelligentie is positiever. Iets meer dan de helft van de werknemers (52%) ervaart de impact van AI vandaag als een kans, terwijl ongeveer een derde die als een bedreiging ziet.

Volgens het onderzoek hangt AI op korte termijn samen met betere werkprestaties, maar tegelijk met bezorgdheid over jobverlies en de mogelijkheden om elders werk te vinden.

De impact verschilt bovendien naargelang de leeftijd en functie. Werknemers tot en met 39 jaar noemen AI het vaakst als ontwikkeling met de grootste impact op hun loopbaan. Bij 50-plussers staat langer werken vaker centraal. Werknemers in uitvoerende functies verwachten dan weer minder impact van AI.

“Dezelfde ontwikkelingen hebben niet voor iedereen dezelfde betekenis. Bovendien spelen verschillende veranderingen tegelijk, die zowel kansen als onzekerheden met zich meebrengen”, zeggen Sofie Jacobs en Ans De Vos, professoren loopbaanontwikkeling aan Antwerp Management School.

Onzekerheid weegt op werkplezier en welzijn

De manier waarop werknemers maatschappelijke veranderingen ervaren, hangt ook samen met hun dagelijkse werkbeleving. Bezorgdheid over het pensioenbeleid en wijzigende regelgeving rond werk en sociale zekerheid gaat volgens de onderzoekers gepaard met een negatievere beoordeling van werkprestaties, werkplezier en mentale gezondheid.

Ook de vooruitzichten voor de komende drie tot vijf jaar zorgen voor onzekerheid. Zo vreest 26% van de werknemers de huidige job te verliezen. Eenzelfde aandeel maakt zich zorgen over langdurige uitval door ziekte.

Volgens Jan Laurijssen, hr-onderzoeker en consultant bij SD Worx, vraagt die uiteenlopende bezorgdheid om een aangepaste aanpak van werkgevers.

“Wat voor de ene werknemer een kans is, kan voor een collega net een bedreiging betekenen. Als werkgever is het dan ook belangrijk om in te spelen op die verschillende vertrekposities, in plaats van met één aanpak voor iedereen te werken.”

Twee derde verwacht voortdurend te moeten bijleren

Ondanks de onzekerheid erkennen veel werknemers dat hun vaardigheden zullen moeten evolueren. Twee derde (67%) verwacht de komende drie tot vijf jaar voortdurend te moeten bijleren om mee te blijven. Daarnaast denkt 38% nieuwe vaardigheden te moeten ontwikkelen.

Maar opleiding alleen volstaat volgens de onderzoekers niet om loopbanen toekomstbestendig te maken.

“Dat zoveel werknemers verwachten voortdurend te moeten bijleren, is veelzeggend. Maar een toekomstbestendige loopbaan vraagt meer dan nieuwe vaardigheden. Ook werkplezier, gezondheid en perspectief tellen mee”, zegt Sofie Jacobs.

De onderzoekers benadrukken daarom het belang van een loopbaanbeleid dat niet uitsluitend inzet op competentieontwikkeling, maar ook rekening houdt met de gezondheid, motivatie en individuele situatie van werknemers.