Menopauze mag geen kanttekening zijn

Menopauze is de voorbije maanden een veelbesproken onderwerp. Bekende én minder bekende vrouwen doorbraken het taboe in de media, maar ook op de werkvloer verdient dit thema meer aandacht. Want de menopauze raakt niet alleen het individuele welzijn, maar ook werkcomfort en teamdynamiek. Onderzoeksgroep Mensenmaat van Howest organiseerde dit voorjaar, onder impuls van VDAB en Stad Brugge, een thematafel* “Van taboe naar taal” over menopauze en taal op de werkvloer.

Naar aanleiding van die sessie gingen we met de initiatiefnemers Laura De Blaere en Sarah Daniels in gesprek. De inzichten die toen gedeeld werden, tonen hoe krachtig taal kan zijn om het thema bespreekbaar te maken en om de stap te zetten van weten naar doen binnen organisaties.

Menopauze op de werkvloer: van taboe naar taal

“Het is duidelijk dat dit topic meer dan het individuele welbevinden raakt. Het is een levensfase die weerslag heeft op werkcomfort, samenwerking en teamdynamiek. In organisaties is er een duidelijke knowing-doing gap. Er circuleert kennis, maar de vertaalslag naar concreet hr of welzijnsbeleid blijft uit. Medewerkers en leidinggevenden hebben nood aan toegankelijke informatie, duidelijke afspraken en een gedeelde taal die normaliseert in plaats van problematiseert. Het is belangrijk om vooraf stil te staan bij mogelijke onbedoelde effecten. Hoe nobel een intentie ook is, je wil vermijden dat goedbedoelde acties leiden tot extra weerstand of tot een vorm van labeling. Dat vraagt inzicht in de organisatiecultuur en in de mensen die er werken, ook in hun beleving. Initiatieven moeten comfort bieden, geen bijkomend discomfort.”

“Taal doet ertoe. Het woord menopauze roept uiteenlopende reacties op. Voor sommigen is het neutraal of zelfs positief, voor anderen beladen, deels omdat het woord ‘pauze’ suggereert dat iets stilvalt, terwijl het leven en het werk gewoon doorgaan. Bewuste woordkeuze kan spanning wegnemen en ruimte creëren voor nuance en handelingsperspectief. Humor kan helpen om het ijs te breken, zolang die respectvol is. Spreek over schommelingen, balans zoeken en steun vragen. Focus op wat wél lukt en op de mogelijkheden die iemand behoudt in plaats van op beperkingen. En geef ruimte, niemand moet zich verplicht voelen om te praten als dat niet goed voelt.”

Beleid en beleving moeten elkaar vinden. Losse acties halen weinig uit als ze niet worden ingebed in een samenhangende aanpak. Vooruitgang ontstaat waar beleid, instrumenten, vorming en een cultuur van openheid elkaar versterken, zonder stigma, zonder overdrijving. Denk aan duidelijke richtlijnen, gesprekshulp en doorverwijspaden, aangevuld met opleiding voor hr, leidinggevenden en teams. Combineer top-down steun zoals tijd, middelen en prioriteit met bottom-up energie zoals peer support en initiatieven van medewerkers zelf.

“Beeldvorming stuurt taal en gedrag. Stereotiepe beelden reduceren menopauze tot ongemak of verlies. Door nieuwe, gewenste beelden centraal te zetten, komt de mens terug op de voorgrond. Klachten komen in golven en zijn hanteerbaar, veerkracht en balans zijn mogelijk, wanneer intergenerationeel begrip versterkt wordt en sociale steun gemobiliseerd wordt. Stabiliteit groeit als iemand gedragen wordt door het geheel. Zulke reframings helpen redactie en hr om positiever en genuanceerder te communiceren en om stigma’s te doorbreken.”

Deze aanpak vraagt kennis van aandachtspunten die Howest via praktijkonderzoek naar het werkveld, maar ook naar het onderwijs, zoals opleidingen HRM wil brengen.*

*Een initiatief mogelijk gemaakt door De Vlaamse Hogescholenraad.

In het printmagazine van november brachten we verschillende perspectieven samen in een menopauzedossier. Dit is deel 1. Daarnaast lieten we ook een menopauzeconsulente aan het woord en gingen we in gesprek met hr-medewerkers die oproepen om menopauze te erkennen als onderdeel van een inclusief welzijnsbeleid. Wil jij ook een exemplaar ontvangen? Contacteer rosanne.beeckman@nieuwemediagroep.be voor meer informatie over onze memberships.