Nieuwjaarsrecepties en alcohol: juridisch risico vraagt om doordachte preventie

​Januari is traditioneel dé maand om te klinken op het nieuwe jaar. Ook met collega’s. Wanneer alcoholgebruik op de nieuwjaarsreceptie echter uit de hand loopt en een werknemer nadien schade veroorzaakt aan zichzelf of derden, kan de aansprakelijkheid verder reiken dan enkel de bestuurder. Ook de organisator van het evenement, en dus de werkgever, kan in beeld komen.

Evelien Jamaels en Frederik Van Remoortel, vennoten bij Crowell & Moring, en Stef Willems, woordvoerder van Vias institute, lichten toe waar je als werkgever rekening mee moet houden.

Aansprakelijkheid wegens onzorgvuldig handelen

Wanneer een werkgever alcohol aanbiedt op een bedrijfsevenement en een werknemer veroorzaakt nadien onder invloed een ongeval, kan de organisator geheel of gedeeltelijk aansprakelijk worden gesteld. De kernvraag is of de werkgever heeft gehandeld als een “normaal voorzichtige organisator”.

“Evenementorganisatoren, zoals werkgevers voor personeelsfeesten, kunnen aansprakelijk worden gesteld door derden, zoals slachtoffers van ongevallen, voor schade die ontstaat doordat ze de regels niet naleven en niet als een normaal zorgvuldig organisator handelen”, verduidelijkt Evelien Jamaels, vennote bij Crowell & Morning. “In de rechtspraak is er het voorbeeld van een cafébaas die alcohol bleef schenken aan een dronken klant en verzuimde deze naar huis te brengen. Hij werd voor 50% aansprakelijk gesteld voor een ongeval dat deze klant later met zijn eigen wagen veroorzaakte.”

Deze mogelijke aansprakelijkheid geldt wanneer de alcohol door de werkgever zelf wordt aangeboden. Indien een werknemer eigen roesmiddelen meebrengt en gebruikt, ligt de verantwoordelijkheid in principe anders, al blijft ook dit afhankelijk van de concrete omstandigheden.

Strafrechtelijke gevolgen

Naast burgerrechtelijke aansprakelijkheid kan ook strafrechtelijke vervolging volgen. De dronken bestuurder zelf riskeert vervolging, bijvoorbeeld voor verkeersdoodslag in ernstige gevallen. De werkgever kan daarbij eventueel mee betrokken worden omdat hij burgerrechtelijk aansprakelijk kan worden gehouden voor de betaling van de strafrechtelijke geldboete.

Wettelijke verplichtingen en preventieve maatregelen

Werkgevers zijn in elk geval gehouden om de bestaande wetgeving na te leven: geen alcohol schenken aan min-zestienjarigen of aan zichtbaar dronken personen, en geen sterke drank aan min-achttienjarigen. Daarnaast wordt verwacht dat zij actief maatregelen nemen om risico’s te beperken.

Praktische aandachtspunten bij de organisatie

Een zorgvuldige voorbereiding begint met de vraag of alcohol überhaupt wordt aangeboden. Indien dat het geval is, is het essentieel dat niet-alcoholische dranken gelijkwaardig aanwezig zijn in kwaliteit, zichtbaarheid en variatie. Alcoholvrije alternatieven worden bij voorkeur prominent aangeboden, zowel op de drankenkaart als bij ontvangst.

Daarnaast loont het om al in de uitnodiging of reminder te communiceren dat iedereen geacht wordt een BOB-plan te hebben. Leidinggevenden spelen hierin een voorbeeldrol. Ook een concreet “what if”-plan is aangewezen, met onder meer een bring home service, taxigegevens of lokale overnachtingsmogelijkheden.

Het actief verhinderen dat iemand dronken achter het stuur kruipt, is in deze context verantwoord. Ook na een hotelovernachting blijft voorzichtigheid geboden, aangezien alcohol traag wordt afgebroken in het lichaam. Indien het evenement aansluit op een opleidingsdag, kan een BOB-workshop worden overwogen.

Beleidskaders binnen de onderneming

Volgens Frederik Van Remoortel, vennoot bij Crowell & Moring, is het ook aangewezen om duidelijke afspraken vast te leggen in interne beleidsdocumenten.

"Meer algemeen is het nuttig om als werkgever duidelijke afspraken te maken met werknemers, bijvoorbeeld in de arbeidsovereenkomst en/of in een zgn. "Car Policy", over wat men verwacht van personeel (zowel met eigen wagen, als met de bedrijfswagen)." voegt hij toe. "Daarin kan bijvoorbeeld worden opgenomen dat werknemers nooit in dronken toestand/geïntoxiceerd mogen rijden met een bedrijfswagen of wanneer zij onderweg zijn voor het werk, dan wel zich verplaatsten van en naar het werk. Je kan ook het arbeidsreglement hierop afstemmen, zodat je als werkgever kan voorzien in sancties bij overtreding van de policy."

Ook het preventief alcohol- en drugsbeleid van de onderneming, zoals voorzien in cao nr. 100, speelt hierbij een belangrijke rol. Dat beleid kan onder meer bepalingen bevatten over alcoholtests.