​‘Geef mensen met een verstandelijke beperking een eerlijke kans’

Bij Special Olympics Belgium draait alles rond kansen: kansen om talenten te laten groeien, om gezondheid te versterken en om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Voor duizenden atleten met een verstandelijke beperking vormt de organisatie een plek waar sport een motor voor zelfvertrouwen, welzijn en inclusie is.

In België hebben naar schatting 165.000 een verstandelijke beperking, en voor velen onder hen opent Special Olympics Belgium de deur naar ontwikkeling en verbondenheid. We spraken met Dominique Dehaene, National Director bij Special Olympics Belgium.

Een organisatie in beweging

“Laten we beginnen bij het begin”, glimlacht Dominique. “Special Olympics en Paralympics zijn niet hetzelfde.” De Paralympische Spelen zijn de Olympische Spelen voor mensen met een fysieke, visuele of verstandelijke beperking. Special Olympics daarentegen organiseert sporttrainingen en -wedstrijden voor alle personen met een verstandelijke beperking (een IQ lager dan 75 nvdr.), ongeacht hun niveau in sportprestaties.

Wereldwijd brengt Special Olympics meer dan vijf miljoen atleten samen in meer dan tweehonderd landen, waaronder België. “Om de twaalf minuten vindt er ergens ter wereld een activiteit plaats”, vertelt Dominique trots.

Een (inter-)nationale sportwerking

Special Olympics kent haar oorsprong aan de andere kant van de oceaan, in de Verenigde Staten. Ondertussen heeft dit initiatief zich als een olievlek over de hele wereld verspreid. Zo ook in België. Dominique legt de samenwerking tussen de Belgische tak en het internationale mothership uit: “De internationale organisatie heeft voornamelijk een overkoepelende en ondersteunende functie. Zij werken de wereldwijde strategie uit die wij met Special Olympics Belgium opvolgen en omzetten in activiteiten. Daarnaast helpen ze ons juridisch en financieel, bijvoorbeeld via grote multinationals die onze organisatie willen steunen.”

Met 3.500 atleten naar de Nationale Spelen

Doorheen het jaar zet Special Olympics Belgium gerichte sportactiviteiten en -wedstrijden op. Vandaag nemen 20.000 atleten met een verstandelijke beperking deel aan de activiteiten van Special Olympics Belgium via hun club of instelling. “Sportclubs die bij ons aangesloten zijn, moeten bewijzen dat ze een reguliere werking hebben voor mensen met een verstandelijke beperking. De atleten met een verstandelijke beperking die bij die clubs aangesloten zijn, kunnen dan bij ons terecht voor tal van activiteiten.”

Éénmaal per jaar organiseert Special Olympics Belgium hun grootste evenement: de Nationale Spelen. Tijdens het Hemelvaartweekend stromen er 3.500 atleten naar dit event, waar ze het tegen elkaar opnemen in meer dan twintig verschillende sportdisciplines. “Onze atleten worden tijdens de Nationale Spelen bijgestaan door 1.200 coaches. Daarnaast rekenen we op de steun van zo’n 1.800 vrijwilligers om dit evenement in goede banen te leiden. Elk jaar opnieuw zijn we enorm trots op het eindresultaat”, vertelt Dominique.

Welzijn voorop

Waar de sportwerking de basis vormt, richt de organisatie zich ook sterk op welzijn en gezondheid: “Wat ooit in 1979 als een kleine vzw begon, is in de laatste vier decennia uitgegroeid tot een belangrijke speler in een ingewikkelder landschap”, gaat Dominique verder. Dat landschap daagt Special Olympics Belgium uit om zich te navigeren en te differentiëren tussen de verschillende andere sportorganisaties die zich inzetten voor mensen met een beperking.

Daarom spitst Special Olympics Belgium zich niet enkel toe op sport, maar ook op het welzijn van hun atleten: “Hoewel sport onze core business blijft, gaat onze werking verder dan dat. We willen onze atleten en hun omgeving bewuster maken van een gezonde levensstijl. Dat doen we met behulp van ons Healthy Athletes Program.” Het Healthy Athletes Program focust op negen verschillende gezondheidsfactoren: van diabetespreventie tot gehoor, tandzorg, zicht en een gezonde levensstijl.

Dominique schetst de situatie: “Mensen met een verstandelijke beperking sterven gemiddeld zestien jaar vroeger dan mensen zonder verstandelijke beperking. De oorzaken zijn voornamelijk onvoldoende beweging en verkeerde of laattijdige diagnoses. Zo heeft bijvoorbeeld zes op tien atleten op onze Nationale Spelen een oogaandoening die niet voldoende gekend is en draagt vier op tien de verkeerde schoenmaat. Dit zijn factoren die het dagelijks leven enorm beïnvloeden. Ook hier willen wij een positieve impact kunnen maken.”

Tijdens de Nationale Spelen kunnen de aanwezige atleten zich laten screenen op de negen domeinen van het Healthy Athletes Program. Die screenings zijn geen alternatief voor professionele diagnoses, maar zorgen ervoor dat problemen op tijd opgespoord worden en een bevoegde arts tijdig geconsulteerd kan worden: “Elke discipline binnen het Healthy Athletes Program wordt geleid door een Clinical Director die wordt bijgestaan door niet minder dan 800 vrijwilligers uit de (para-) medische sector. Door hun inzet kunnen we elk jaar ongeveer 3.000 screenings uitvoeren.”

Op deze manier vraagt Special Olympics ook meer aandacht voor personen met een verstandelijke beperking: “Een gemiddeld consult bij een arts duurt ongeveer tien minuten. Wij maken artsen erop attent dat die beperkte tijd voor onze atleten onvoldoende is om tot de kern van het probleem te raken. Bovendien zijn veel van onze atleten niet mondig genoeg om zelf aan te geven wat het probleem waarmee ze kampen juist is. Het is voor hen enorm belangrijk dat zij vergezeld mogen worden door een ouder of begeleider die dit gesprek faciliteert.”

Daarnaast ging Special Olympics Belgium, in het kader van het Healthy Athletes Program, al een samenwerking aan met Nestlé. De voedingsproducent bracht een proteïneshake op de markt, speciaal ontwikkeld voor personen met slikproblemen. “Via deze wegen willen we met onze organisatie een positieve impact hebben op het dagelijks leven van onze atleten. Dat is enorm waardevol. Ik ben echt trots om hier deel van te mogen uitmaken”, klinkt het.

Waardevol talent gaat verloren

“Verder is de inclusiegedachte een centraal element in onze aanpak. Die stopt voor ons niet bij sport, want ook op de arbeidsmarkt willen we een verschil maken”, verduidelijkt Dominique.

[…]

Het volledige interview met Dominique Dehaene lees je binnenkort in ons printmagazine van januari. Voor meer informatie over onze memberships kan je terecht bij Rosanne via rosanne.beeckman@nieuwemediagroep.be