Met z’n allen in de winterdip?

Nu we volop in de herfst zitten en de winter voor de deur staat, zien we het weer gebeuren. De dagen worden korter, het weer grijzer, en de energie… soms lager. Ik merk dat zelf ook weleens, zeker tijdens die eerste regenachtige weken na de zomer. Toch zijn er ook heel wat mensen die tijdens deze periode net graag een versnelling hoger schakelen. Het gebrek aan afleiding, de drang om het jaar mooi af te ronden of gewoon de rust van de donkere dagen: het kan een ideaal moment zijn om geconcentreerd vooruitgang te boeken. Wat moeten we toch met die seizoensgebonden dynamieken?

Een dipje of een sprint?

Het fenomeen van de winterdip bestaat wel degelijk. In onderzoek naar Seasonal Affective Disorder (SAD) – lekker ironisch, dat acroniem! – zien we dat een gebrek aan daglicht bij een deel van de bevolking leidt tot vermoeidheid, prikkelbaarheid en concentratieproblemen. Dat heeft niet alleen een persoonlijke, maar ook een economische impact. Studies leggen een link met hogere verzuimcijfers en verminderde productiviteit (Pjrek et al., 2016).

Maar ook de andere kant van het verhaal mag niet vergeten worden: veel teams ervaren tijdens deze periode van het jaar juist een eindejaarsversnelling. Laat het ons een ‘wintersprint’ noemen. Deadlines, targets en budgetrondes creëren een gevoel van urgentie dat hun prestaties kan verhogen. Duidelijke kortetermijndoelen kunnen ook motiverend werken, zeker als de finishlijn in zicht is. En ten slotte vinden we het ook wel eens fijn om in die cosy bubbel te werken.

Balans zoeken

Dat idee van de winterdip is dus niet zwart-wit. Binnen één en hetzelfde team vind je vaak zowel de dip als de sprint terug. En zelfs individuen kunnen van de ene naar de andere kant omslaan, afhankelijk van hoe de week of de werkdruk eruitziet. Daarom is de vraag niet of de winter ons minder productief maakt, maar hoe je die schommelingen als organisatie mee kan opvangen.

Soms helpt het om ruimte te maken voor een open gesprek over hoe mensen zich voelen. Soms helpt het net om wat houvast te bieden: maak zichtbaar wat er nog moet gebeuren voor de jaarwisseling en spreek in het team af wat écht prioriteit heeft. Flexibiliteit in werkuren kan ook wonderen doen om beter gebruik te maken van dat (beperkte) daglicht. Of waarom geen korte middagwandeling stimuleren, zodat iedereen met wat extra zuurstof en vitamine D verder kan? Die laatste passen we in ons eigen onderzoeksteam alvast consistent toe.

Misschien is dat wel de kunst van de winter: tegelijk afronden én uitbollen, de rust vinden én de energie vasthouden om straks het nieuwe jaar goed te starten.

​Gastauteur Shana Mertens, Assistant Professor in de organisatiepsychologie aan de Open Universiteit. Ze is auteur van de boeken ‘Beste medewerker, hoe gaat het?’, ‘HRM Theory meets Reality’ en ‘Carrière hacks’.

Bron: Pjrek, E., Baldinger-Melich, P., Spies, M., Papageorgiou, K., Kasper, S., & Winkler, D. (2016). Epidemiology and socioeconomic impact of seasonal affective disorder in Austria. European psychiatry, 32, 28-33.