​Tussen stoef en schroom

“Life is full of regrets”, zei een bevriende Britse kunstverzamelaar afgelopen zomer tijdens een lunch op ons zonnig terras, terwijl hij in zijn glas Chablis staarde en er zijn leven leek in te kunnen terugspoelen. Op zijn palmares: tentoonstellingen in Londen, een huis vol werk van grote namen en landelijke erkenning in de UK. En toch die zin. Het trof me. Omdat ik besefte hoe dun de lijn is tussen trots en spijt, tussen wat je toont en wat je verzwijgt.

Zelf behoor ik eerder tot de groep die Geert Noels omschrijft als zij die, uit angst, liever zwijgen over succes dan hun prestaties te vieren. Ik ben wellicht het kind van een tijdsgeest. Tot 1995 had Philips een industriële site voor audioapparatuur in Leuven. In meterhoge letters stond op een verbindingsbrug tussen twee gebouwen: “99% is niet genoeg”. Het was de slogan van een interne kwaliteitscampagne. Met de nadruk op die ene fout. Misschien begrijpelijk in een analoog tijdperk. De radio’s die er geproduceerd werden, moesten perfect werken wanneer die de fabriek verlieten. Er was geen mogelijkheid voor een software update of een versie 1.1. achteraf.

Fout is niet overal even fout

Zo’n focus op perfectie legt druk op de schouders en creëert angst. En het fnuikt de creativiteit en de durf om te experimenteren en te ondernemen. Pas na de sluiting van Philips Leuven worden begrippen als psychologische veiligheid en leerorganisaties populair. Maar met de nodige nuances.

In innovatieve, creatieve, research en tech-gedreven omgevingen is fouten maken een deel van het proces. Het “fail fast, learn fast”, wordt binnen agile als mantra gehanteerd. De tolerantie ligt veel lager in omgevingen waar fouten ernstige gevolgen kunnen hebben, zoals in de gezondheidszorg, de luchtvaart of finance.

Wat alom aanwezig blijft, is een individuele drang om geen fouten te maken. Uit angst voor negatieve beoordelingen, ontslag of verlies van status. ‘s Nachts kan ik wakker worden van werksituaties die ik beter had kunnen aanpakken, door bijvoorbeeld medewerkers correcter te bejegenen of kordater in te gaan tegen bazen.

Het zijn nooit de hoogtepunten waarmee ik wakker word. Mijn opvoeding en beperkte zelfvertrouwensbasis kleuren hoe ik naar mezelf kijk. Hoewel ik een lange weg aflegde, voel ik me soms toeschouwer van mijn eigen parcours, zonder te beseffen dat er best wat is waarop ik fier mag zijn. En ja, ik weet dat ik met “ik deed gewoon mijn werk” mijn eigen bijdrage wegveeg, terwijl die wel degelijk betekenisvol was.

Een pleidooi voor mild stoefen

Herkenbaar? Ziehier mijn voorstel. Het is er het moment van het jaar voor. We delen voortaan onbeschroomd onze successen. Met mildheid, met context, met eerlijke credits. Niet om ons ego centraal te stellen, maar om duidelijk te maken hoe we iets waardevols hebben neergezet. Het mag. Nee, het moet. Want wanneer we blijven wachten tot iemand anders zegt dat we goed bezig zijn, kan het nog lang stil blijven.

Jezelf wegcijferen terwijl je iets moois realiseerde? Dat is zonde. Spijt hebben ook. Zichtbaar zijn laat je stralen en opent de deur naar verbinding en groei. Ik heb deze column nog niet gedeeld met onze Britse vriend. Dat gebeurt binnenkort wellicht. Bij een goed glas champagne op het nieuwe jaar. Gezondheid ook voor jou, lezer.