​AI wordt een nutsvoorziening. En dat is een probleem.

Deze zomer besliste vakantiekamporganisator Kazou iets opmerkelijks: kinderen onder de 13 mogen hun gsm niet meer meenemen op kamp. Frankrijk gaat vanaf september nog verder en verbiedt sociale media voor wie jonger is dan 15. Een Europese primeur. Twee heel verschillende ingrepen, maar met dezelfde boodschap: niet alles wat de norm wordt, moeten we zomaar aanvaarden.

Hou die gedachte even vast. Want op het ATD ICE-congres in Los Angeles hoorde ik Zach Kass, voormalig topman bij OpenAI, iets zeggen dat bleef hangen: "AI wordt een nutsvoorziening. Net als elektriciteit of water uit de kraan. Geen wowfactor meer. Je denkt er niet meer over na tot je de factuur ontvangt."

Amai, toegegeven: sterke opener. Dat woord, nutsvoorziening, zette me aan het denken. Wat normaal wordt, verdwijnt uit ons zicht. Maar, net daarin schuilt het gevaar.

Normaal worden is niet hetzelfde als onschuldig worden

Kass somt vlot op wat er goed gaat: kanker die vroeger dodelijk was, kan dankzij AI nu genezen worden. Antibiotica die we in zestien jaar niet vonden, kwamen er dankzij AI. De kost van intelligentie kelderde van 30 dollar naar een fractie van een cent per miljoen tokens.

Prachtig.

Maar met evenveel gemak somt hij op wat er fout gaat. Senioren die miljarden verliezen aan phishing. Jongeren die minder lezen, fietsen en zwemmen dan tien jaar geleden. Mensen die verslaafd raken aan een scherm en er uit schaamte zelfs niet meer over durven praten.

Ik zie het zelf, thuis, aan tafel: mijn pubers durven niemand meer bellen. Een berichtje via Snap? Geen probleem. Iemand écht aan de lijn krijgen? "Te spannend, mama." Menselijk contact is blijkbaar behoorlijk eng geworden.

En daar zit de knoop: als iets een nutsvoorziening wordt, stoppen we het te bevragen. We normaliseren niet alleen de vooruitgang, maar stilletjes ook de negatieve gevolgen. Dank u, meneer Kass. Mijn frank is gevallen.

De enige vraag die telt

Sinds de geboorte van zijn dochter stelt Kass zich bij elke technologische beslissing dezelfde vraag. Niet: maakt dit ons efficiënter? Wel: maakt dit de volgende generatie beter af? Iedereen draagt uiteindelijk twee petten: die van de professional die vooruit wil, en die van de ouder die zich afvraagt tegen welke prijs.

Een sterke toetsingsvraag. Niet alleen voor CEO's, maar ook voor elke hr-collega die een nieuwe tool of een nieuw proces evalueert. Maakt dit onze mensen sterker, of alleen efficiënter?

Terugschroeven als vooruitgang

En dan zijn er dus Kazou en Frankrijk, die inzien dat je soms iets moet terugschroeven om iets belangrijkers terug te winnen: kinderen die weer met elkaar praten in plaats van met een scherm. Vervang 'kinderen' door 'medewerkers' en 'scherm' door 'nieuwste AI-tool' en de vraag wordt plots heel herkenbaar.

Ik vreesde voor een Amerikaanse goodnieuwsshow, maar de speech van Kass overtuigde. Soms wat te Amerikaans gelikt naar mijn goesting, maar één vraag bleef hangen: maakt technologie de volgende generatie écht beter af?

Als ik zie hoe mijn eigen pubers niet meer durven bellen, te bang voor écht contact, ken ik alvast een deel van het antwoord.

Touché, Kass.

​Column Sofie Willox, leer- en ontwikkelingsexpert en eigenaar van So We Grow