Werknemers bouwen pensioen op, maar weten vaak niet wat het oplevert

​Meer dan vier op de tien Vlaamse werknemers van 55 jaar en ouder weten niet welk wettelijk pensioen hen te wachten staat. Tegelijk verwacht 81% van de werknemers dat hun financiële situatie erop achteruitgaat na pensionering. Een nieuwe bevraging van verzekeringsmakelaar Callant toont vooral één opvallende kloof: werknemers bouwen steeds vaker aanvullend pensioen op, maar weten lang niet altijd wat dat precies inhoudt.

Het pensioen lijkt voor veel werknemers nog altijd iets voor later. Toch blijkt uit een bevraging bij 1.000 werkende Vlamingen dat de bezorgdheid over de financiële toekomst behoorlijk groot is.

Meer dan acht op de tien werknemers verwachten bij hun pensionering financieel terrein te verliezen. Ook bij werknemers jonger dan 35 jaar leeft die bezorgdheid: ongeveer 70% verwacht later minder financiële ruimte te hebben.

Tegelijk bouwt een meerderheid vandaag al een aanvullend pensioen op. Zeven op de tien doen aan pensioensparen en ruim zes op de tien hebben via hun werkgever een aanvullend pensioenplan.

Toch blijkt dat werknemers niet altijd weten wat er precies in dat loonpakket zit.

Een groepsverzekering die weinig mensen kennen

Een groepsverzekering is samen met bijvoorbeeld een hospitalisatieverzekering een belangrijk onderdeel van het extralegale loonpakket. Toch heeft een aanzienlijke groep werknemers weinig zicht op de manier waarop dat aanvullend pensioen wordt opgebouwd.

De helft van de werknemers met een groepsverzekering weet bijvoorbeeld niet of het plan werkt via een Tak 21-formule met een gewaarborgd rendement of via Tak 23, waarbij het rendement gekoppeld is aan beleggingen.

Volgens Peter Callant, oprichter en zaakvoerder van Callant, is dat opmerkelijk.

“Een aanvullend pensioen via de werkgever is geen extraatje, maar uitgesteld loon. Werkgevers investeren daar vaak aanzienlijke bedragen in, terwijl veel werknemers nauwelijks weten hoe groot dat onderdeel van hun totale verloningspakket werkelijk is.”

Voor hr ligt daar een duidelijke communicatieve uitdaging. Een werkgever kan wel investeren in een aanvullend pensioen, maar als werknemers niet begrijpen wat ze precies krijgen, blijft een belangrijk deel van die verloning onder de radar.

De kloof tussen pensioen en levensstandaard

Volgens Callant is het wettelijke pensioen voor veel werknemers onvoldoende om hun levensstandaard volledig te behouden. De organisatie stelt dat bij een volledige loopbaan van 45 jaar het wettelijke pensioen voor velen ongeveer de helft van het laatste brutoloon bedraagt.

Michaël Baten, pensioenexpert bij Callant, maakt de mogelijke inkomenskloof concreet. Bij een bruto maandloon van 4.000 euro en een pensioenperiode van gemiddeld zestien jaar zou een reserve van ongeveer vijf bruto jaarlonen nodig zijn om de inkomensval op te vangen, volgens de berekening in de bevraging.

Voor hogere inkomens ligt de lat volgens Baten nog hoger, onder meer door het wettelijke pensioenplafond.

De cijfers maken tegelijk duidelijk dat pensioenplanning niet alleen een kwestie is van hoeveel iemand vandaag spaart. Ook de duur van de opbouw en de keuzes binnen een aanvullend pensioenplan spelen een rol.

Jongeren kijken al verder vooruit

Opvallend is dat jongere werknemers niet noodzakelijk minder met hun financiële toekomst bezig zijn. Integendeel: 37% van de Vlamingen jonger dan 35 jaar laat zich begeleiden bij de planning van zijn financiële toekomst. Bij 35- tot 54-jarigen is dat 28% en bij 55-plussers eveneens 28%.

De recente maatschappelijke discussie over pensioenen lijkt volgens Callant het bewustzijn bij jongere werknemers te vergroten.

Tegelijk blijft het principe eenvoudig: wie vroeger begint met aanvullend pensioensparen, kan langer profiteren van het effect van samengestelde interest. Een beslissing aan het begin van een loopbaan kan daardoor een veel grotere impact hebben dan dezelfde beslissing wanneer pensionering al dichtbij komt.

Pensioen als onderdeel van het loonpakket

Voor werkgevers betekent dat, dat een aanvullend pensioenplan meer kan zijn dan een verplicht nummer of een onderdeel van de loonadministratie.

Peter Callant ziet er ook een hr-instrument in. Werkgevers investeren vaak aanzienlijk in aanvullend pensioen, maar die investering is volgens hem minder zichtbaar dan andere looncomponenten.

“Een pensioenplan zoals een groepsverzekering is niet louter een kostenpost voor werkgevers, maar juist een krachtig hr-instrument dat je strategisch kan inzetten.”

Daarvoor is transparantie wel essentieel. Werknemers moeten weten welke pensioenopbouw hun werkgever voorziet, hoe het plan werkt en welke waarde het op langere termijn kan hebben.

Dat maakt pensioencommunicatie uiteindelijk ook een kwestie van employer branding. Niet omdat een werkgever met grote bedragen moet uitpakken, maar omdat werknemers beter begrijpen wat hun volledige verloningspakket werkelijk waard is.

Wie pensioen pas bespreekt wanneer de einddatum van de loopbaan in zicht komt, is eigenlijk al laat. Voor hr ligt de grootste winst misschien net vroeger: ervoor zorgen dat werknemers hun aanvullend pensioen zien als wat het in essentie is een deel van hun loon, maar dan voor later.