Sterk leiderschap kan langdurig absenteïsme tegengaan

Steeds meer jonge werknemers vallen langdurig uit door stressgerelateerde klachten zoals burn-out en depressie. In 2024 spendeerde België meer dan 2,3 miljard euro aan uitkeringen voor deze aandoeningen, dat is een stijging van ruim 13% op één jaar tijd. “Er is een duidelijke link tussen absenteïsme en de manier van leidinggeven”, zegt Evy Sadicaris, manager psychosociaal welzijn bij Liantis.

Jongeren het hardst getroffen

De cijfers van het RIZIV zijn verontrustend: het aantal langdurig arbeidsongeschikte jongeren onder 30 steeg met 21,6% in één jaar. En dan zijn statutaire ambtenaren zoals vastbenoemde leerkrachten nog niet eens meegerekend.

“Burn-out en stressgerelateerde uitval blijven toenemen, en de jongste generatie wordt het hardst getroffen,” benadrukt Evy Sadicaris. “Dat vraagt om een doordachte aanpak, waarin leiderschap een sleutelrol speelt.”

Leiderschap als hefboom

De 60 bedrijfspsychologen van Liantis zien dagelijks hoe leiderschap een impact heeft op motivatie, betrokkenheid en afwezigheid. “De perfecte leidinggevende bestaat niet. Wat het verschil maakt, zijn wendbare leiders die zich aanpassen aan de context, de noden van hun medewerkers én de doelstellingen van de organisatie”, aldus Sadicaris.

Effectief leiderschap draait om de juiste balans tussen sturen en verbinden. “De meeste klachten die we horen, komen neer op twee dingen: ofwel weten medewerkers niet wat er van hen verwacht wordt, ofwel voelen ze zich niet begrepen. Dan ontbreekt respectievelijk sturing of verbinding.”

Veelvoorkomende valkuilen

Je ziet vaak dat leidinggevenden in dezelfde valkuilen trappen. Een klassieker is de ‘fundamentele attributiefout’, waarbij gedrag te snel aan iemands karakter wordt toegeschreven, terwijl de werkdruk of context vaak de echte oorzaak is.

Ook de ‘kennisvloek’ speelt mee: leidinggevenden gaan er onbewust van uit dat medewerkers over dezelfde informatie beschikken als zijzelf. “Daarnaast kunnen overmoed en ego alles ondermijnen”, waarschuwt Sadicaris. “Wie de verdienste van het team naar zich toetrekt of stopt met groeien met het idee alles te weten, schaadt zowel vertrouwen als motivatie.”

Het ABC-model als kompas

Wat kunnen leidinggevenden doen om absenteïsme te voorkomen? Sadicaris verwijst naar het ABC-model uit de zelfdeterminatietheorie: autonomie, betrokkenheid en competentie. “Wie die drie pijlers aanbiedt, vergroot de motivatie en veerkracht van medewerkers.”

Voor hr-managers betekent dat: leiders ondersteunen in het creëren van een context waarin medewerkers zich gehoord, bekwaam en vrij voelen om hun werk goed te doen. “Kleine acties maken al een groot verschil,” zegt Sadicaris. “Oprechte interesse tonen, echt vragen hoe het gaat, verwachtingen verduidelijken… Dat zijn basics die vaak onderschat worden.”

Hr als partner van leidinggevenden

Leidinggevenden staan er gelukkig niet alleen voor. Hr speelt een cruciale rol in het ondersteunen van leidinggevenden. Ook vertrouwenspersonen, preventiediensten of externe begeleiding kunnen helpen bij complexe situaties.

“Er rusten heel veel verwachtingen op leidinggevenden,” zegt Sadicaris. “Hulp inschakelen is geen teken van zwakte, maar juist een bewijs van kracht.”

Ook medewerkers hebben een rol

Niet alleen leidinggevenden, maar ook medewerkers kunnen zelf initiatief nemen. “Durf het gesprek aan te gaan,” adviseert Sadicaris. “Plan een rustig moment met je leidinggevende zodra je uit balans raakt. Bereid het goed voor en wees duidelijk over welke steun je nodig hebt.”

Zo’n open dialoog helpt om sneller tot oplossingen te komen en om samen werkbare afspraken te maken. Als hr-manager kan je hier een faciliterende rol spelen door ruimte te creëren voor die gesprekken en leidinggevenden te ondersteunen in hun communicatiestijl.

Wil je als hr-manager werk maken van veerkrachtig leiderschap in jouw organisatie? De experts van Liantis denken graag met je mee. Want sterk leiderschap is geen luxe, maar een noodzaak in tijden van stijgend absenteïsme.

https://www.liantis.be/nl/welzijn-op-het-werk/gezondheid/absenteisme