​Mentale gezondheid is een gedeelde verantwoordelijkheid

Mentale gezondheid staat hoger op de agenda dan ooit, maar de cijfers blijven zorgwekkend. Tijdens het AXA Mind Health Event, georganiseerd door AXA in samenwerking met HRmagazine, werd duidelijk dat de uitdaging veel breder is dan de werkvloer. Mentale gezondheid ontstaat op het kruispunt van werk, privéleven, maatschappelijke onzekerheid en onze digitale leefwereld.

Van ‘getting by’ naar ‘languishing’

Professor Lode Godderis, CEO van IDEWE, zoomt in op de Belgische resultaten van de AXA Mind Health Study. Die onderscheidt vier niveaus van mentaal welzijn: flourishing, getting by, languishing en struggling. Vooral de verschuiving van ‘getting by’ naar ‘languishing’ valt op. Mensen functioneren nog, maar voelen zich minder goed en presteren onder hun mogelijkheden.

Werkdruk blijft een belangrijke stressfactor, maar krijgt gezelschap van onzekerheid over de toekomst, financiële druk en voortdurende verandering. Vooral jongeren blijken kwetsbaar. Sociale media versterken de vergelijkingscultuur en ook digitale technologie heeft een dubbel effect. AI kan stress en schermtijd vergroten, maar tegelijk de drempel naar ondersteuning verlagen. 54 procent gebruikt AI, bij jongeren verwacht 74 procent dat het een courante ondersteuningstool wordt.

De leidinggevende als buffer

Op het werk speelt de directe leidinggevende een sleutelrol. Een goede relatie met de manager is een belangrijke buffer tegen burn-out, terwijl net die managers zelf steeds meer druk ervaren. Ze moeten resultaten boeken, verandering begeleiden én aandacht hebben voor het welzijn van hun team. Dat vraagt tijd, vaardigheden en ondersteuning.

Ook bij langdurige uitval is de rol van de organisatie niet uitgespeeld. Contact houden, werk aanpassen en progressief hervatten vergroten de kans op een succesvolle terugkeer. Ervaringen van hr-verantwoordelijken bij AXA, Lantis, Emmaüs en Impermo onderstrepen daarbij het belang van maatwerk, herstel, verbondenheid en zingeving. Welzijn is geen exclusieve verantwoordelijkheid van werkgever of werknemer, maar een gedeelde opdracht.

Gezondheid stopt niet aan de bedrijfspoort

Professor Lieven Annemans trekt het perspectief verder open. België scoort 6,53 op 10 op de Cantril-ladder voor levenstevredenheid. Inkomen draagt bij tot geluk, maar slechts tot een bepaald punt. Sociale relaties wegen uiteindelijk zwaarder. Tegelijk is één op de drie Belgen ernstig eenzaam en is 60 procent van de jongeren smartphoneafhankelijk.

Volgens Annemans moeten we mentale gezondheid daarom niet alleen individueel of binnen hr aanpakken, maar systemisch. Gezondheid moet meewegen in onderwijs-, woon- én arbeidsbeleid. Op de werkvloer biedt het ABC-model een bruikbaar kompas: autonomie, betrokkenheid en competentie versterken werkgeluk, met zingeving als extra hefboom.

De rode draad is helder: apps, mindfulness of individuele veerkracht kunnen helpen, maar volstaan niet. Wie mentale gezondheid structureel wil verbeteren, moet verder kijken dan afzonderlijke welzijnsinitiatieven. Het vraagt gezonde organisaties én een samenleving waarin mensen autonomie, verbinding, perspectief en betekenis ervaren.