The AI efficiency trap

​Zodra het over AI en werk gaat, draait het gesprek al snel om efficiëntie. Welke taken kunnen we automatiseren? Hoeveel tijd kunnen we besparen? Voor Henry Coutinho-Mason raken die vragen amper aan de kern. Tijdens HRtech op 8 oktober in Brussel wil de auteur en futurist hr-professionals laten nadenken over een veel interessantere vraag: wat wordt er mogelijk wanneer technologie meer mensen de kans geeft om bij te dragen, te creëren en mee de toekomst van hun organisatie vorm te geven?

Henry Coutinho-Mason wijst zelf meteen op iets opvallends voor een spreker die binnenkort op het podium van HRtech staat: hij is geen hr-professional. Zelf ziet hij dat als een voordeel. Een groot deel van zijn carrière verdiepte hij zich in consumententrends en innovatie. Daar leerde hij vooral om voor verandering buiten de grenzen van een sector te kijken. De verwachtingen van medewerkers worden tenslotte gevormd door alles wat ze rondom zich ervaren.

“De verwachtingen van medewerkers ontstaan vaak buiten de eigen sector”, zegt hij. “Zodra mensen zien dat iets mogelijk is, vragen ze zich af: waarom kan dat bij ons niet?” Die blik van buitenaf brengt Henry mee naar HRtech. In plaats van te voorspellen welke AI-tool HR zal veranderen, stelt hij liever een grotere vraag.

Wat als iedereen kan bijdragen?

Decennialang was nadenken over innovatie en de toekomst van een organisatie vooral het terrein van directieteams, strategen en innovatiespecialisten. Honderden of duizenden medewerkers daarbij betrekken, was simpelweg te moeilijk om te organiseren.

AI neemt die beperking weg. “De grote misvatting over AI is dat je op een knop drukt en de technologie het werk voor je afmaakt”, zegt Henry. “Volgens mij zit daar niet het interessantste potentieel. Wat hem wel intrigeert, is dat technologie veel meer mensen kan helpen om hun ideeën om te zetten in een voorstel dat ze met collega’s en leidinggevenden kunnen delen en bespreken.

Net de mensen die het dichtst bij klanten en de dagelijkse werking staan, merken voortdurend problemen op. Veel van hun ideeën raken alleen nooit verder dan die eerste vaststelling. Medewerkers missen misschien de tijd, het zelfvertrouwen of de juiste bedrijfstaal om een half uitgewerkt idee om te zetten in een voorstel. Vandaag kan je eenvoudig een spraakbericht opnemen over een terugkerend probleem. AI kan die gedachte structureren en vertalen naar iets waarmee het management aan de slag kan.

Plots hoef je geen sterke businesscase te schrijven of de perfecte PowerPoint te bouwen om een idee op tafel te krijgen. Henry noemt dat de democratisering van ideeën en mogelijkheden. “De toekomst is multiplayer.”

Daar zit wel een keerzijde aan. Meer ideeën vragen ook om een andere manier om ze te beoordelen, verder te ontwikkelen en in de praktijk te brengen. “Het volstaat niet om iedereen de mogelijkheid te geven ideeën te bedenken en dingen te creëren. We hebben een volledig nieuw organisatiemodel nodig.” Voor hr is AI daardoor evenzeer een culturele als een technologische kwestie.

Wanneer iedereen alles kan

AI maakt ook vaardigheden toegankelijk waarvoor vroeger gespecialiseerde kennis nodig was. Bijna iedereen kan vandaag teksten genereren, een video bewerken of een presentatie maken. Henry trekt daar een opvallende conclusie uit: “Wanneer iedereen alles kan, verliest dat vermogen aan waarde.”

Zijn redenering vertrekt vanuit een principe dat hij als trendanalist al jaren gebruikt: kijk naar wat overvloedig wordt en zoek vervolgens naar wat schaars wordt.

Informatie is daar een goed voorbeeld van. “We hebben er meer dan ooit toegang toe. Toch reizen honderden mensen naar HRtech in Brussel in plaats van thuis over AI te lezen. Ze komen niet voor de informatie, want die vind je online. Ze komen om relaties op te bouwen, iets te ervaren en iets te voelen.”

Hetzelfde geldt voor vaardigheden. Als bijna iedereen AI kan vragen om een degelijke video te maken, wordt het maken van die video op zich minder onderscheidend. Weten hoe een uitstekende video eruitziet, wint juist aan waarde. Net als weten welke vragen je moet stellen en herkennen welke output de moeite waard is om verder uit te werken. Expertise, smaak en beoordelingsvermogen kunnen dankzij AI dus waardevoller worden, in plaats van minder waardevol.

Henry merkt dat ook in zijn eigen werk. AI kan in enkele seconden duizend woorden over toekomstige trends produceren. Zijn expertise zit in een betere vraag stellen, de echt interessante ideeën herkennen en weten hoe je daarop verder bouwt.

The efficiency trap

Dat brengt hem bij een van zijn ideeën waarmee hij hr-leiders wil uitdagen. Een groot deel van het huidige AI-debat draait nog altijd rond efficiëntie. Welke taken kunnen we uitbesteden? Hoeveel tijd of geld kunnen we besparen?

“Als je alleen vraagt welk werk je vandaag aan AI kunt overlaten en hoeveel geld je zo kunt besparen, mis je een groot deel van het veel interessantere gesprek.” Het werk van vandaag sneller en goedkoper uitvoeren, kan een voordeel opleveren. Alleen krijgen concurrenten toegang tot dezelfde technologie. “Als je alleen kijkt naar efficiëntie, kostenbesparing en het vervangen van mensen, is daar weinig inspirerends aan.”

Henry draait die redenering om. “Technologie stelt organisaties in staat om met minder mensen meer te realiseren. Daardoor wordt de impact van elke individuele medewerker exponentieel groter.”

“De juiste mensen aantrekken en hen een reden geven om te blijven, wordt daardoor nog belangrijker. De beste mensen hebben opties. Ze kunnen overal aan de slag. Waarom zouden ze dan voor jou kiezen? Omdat ze moeten geloven in wat je vertelt.”

Purpose wordt zo ook onderdeel van het AI-vraagstuk. Niet als bedrijfsslogan, wel als een helder verhaal over waarom een organisatie bestaat en waarom getalenteerde mensen eraan willen bijdragen.

Briljante mensen, briljante AI

Voor Henry gaat een people-first AI-strategie dan ook veel verder dan iedereen toegang geven tot een AI-assistent. Het betekent een organisatie creëren waarin technologie ideeën, expertise en samenwerking versterkt. Waar mensen de ruimte krijgen om te experimenteren en het vertrouwen voelen om bij te dragen.

Zijn ideale formule? “Briljante mensen die briljante AI gebruiken voor een doel dat ze allemaal begrijpen, waarin ze geloven en waarvoor ze zich willen inzetten.”

Tijdens zijn keynote op HRtech brengt Henry dat idee ook in de praktijk. Hij geeft een live tech demo waarin hij samen met het publiek iets zal creëren. Op deze manier wil hij deelnemers kritisch laten kijken naar hun eigen organisatie: Wat was een jaar geleden nog onmogelijk, maar zou vandaag wel kunnen?