Vlaamse kmo’s geloven in AI, maar structurele integratie blijft uit

​Meer dan helft ziet opportuniteiten, slechts veertien procent gebruikt AI structureel

Artificiële intelligentie geniet vandaag een groot draagvlak bij Vlaamse kmo’s. Meer dan de helft van de ondernemers en werknemers ziet AI als een opportuniteit voor de eigen organisatie. Toch blijft de daadwerkelijke integratie voorlopig beperkt. Slechts veertien procent van de Vlaamse kmo’s gebruikt AI vandaag structureel of sterk geïntegreerd binnen de bedrijfsvoering.

Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van Teamleader, voorgesteld tijdens Work Smarter, het jaarlijkse businessfestival van het Gentse softwarebedrijf. Het onderzoek toont een opvallende tegenstelling: Vlaamse kmo’s geloven sterk in het potentieel van AI, maar worstelen nog met de praktische implementatie.

Optimisme over omzet, rendabiliteit en productiviteit

Voor 52% van de Vlaamse kmo’s is AI vandaag een echte opportuniteit voor het bedrijf. Dat optimisme vertaalt zich ook naar concrete verwachtingen. Zo verwacht 48% dat AI zal bijdragen aan een hogere omzet, terwijl 47% rekent op een betere rendabiliteit. Daarnaast geeft 51% aan dat AI vandaag al een grote impact heeft op de persoonlijke productiviteit van medewerkers.

Opvallend is dat het geloof in AI toeneemt naarmate ondernemingen er meer gebruik van maken. Van de organisaties die AI amper gebruiken, ziet slechts elf procent de technologie als een opportuniteit. Bij ondernemingen waar AI sterk geïntegreerd is, stijgt dat aandeel tot 86%.

Ook bedrijfsgrootte speelt een rol. Bij eenmanszaken beschouwt 44% AI als een kans, terwijl dat bij grotere kmo’s met 51 tot 250 medewerkers oploopt tot 62%.

AI werkt vooral voor individuen, nog niet voor organisaties

Ondanks het positieve sentiment blijft de structurele impact voorlopig beperkt. Slechts tien en een half procent van de Vlaamse kmo’s gebruikt AI structureel. Nog eens twee en een half procent geeft aan AI sterk geïntegreerd te hebben in de werking van het bedrijf.

De gemiddelde score die ondernemers zichzelf geven voor het AI-gebruik binnen hun organisatie bedraagt slechts 4,9 op tien.

Tegelijk blijkt dat AI vandaag vooral individuele medewerkers helpt. Meer dan de helft van de respondenten erkent dat AI een positieve impact heeft op de persoonlijke productiviteit. Anderzijds geeft 55% aan dat AI nog geen grote invloed heeft op de productiviteit van de organisatie als geheel.

Dat wijst erop dat veel bedrijven zich nog in een experimentele fase bevinden, waarbij medewerkers individueel met AI aan de slag gaan zonder dat processen fundamenteel worden aangepast.

Excel blijft koning

De digitale transformatie van Vlaamse kmo’s blijkt bovendien minder ver gevorderd dan vaak wordt aangenomen. Maar liefst 72% van de respondenten werkt vandaag nog voornamelijk met manuele processen, zoals Excel-bestanden en handmatige invoer.

Zelfs bij ondernemingen die AI structureel gebruiken, blijft dat aandeel opvallend hoog.

Tegelijk probeert 51% van de Vlaamse kmo’s processen stap voor stap te structureren en te ondersteunen met AI. Bij bedrijven die AI al regelmatig inzetten loopt dat aandeel op tot 71%.

AI blijft voorlopig vooral een schrijfhulp

Wanneer Vlaamse kmo’s AI gebruiken, gebeurt dat vooral voor tekstuele en administratieve toepassingen.

Het opstellen van teksten zoals e-mails, offertes en content staat bovenaan de lijst met 55%. Ook vertalingen (52%), brainstormsessies (41%) en rapportering (36%) behoren tot de meest gebruikte toepassingen.

Voor meer strategische processen blijft AI voorlopig onderbenut. Slechts 40% van de respondenten geeft aan dat AI helpt bij het nemen van beslissingen binnen bedrijfsprocessen.

Toepassingen zoals aanwervingen, leadgeneratie, HR-ondersteuning, klantenservice en fraudedetectie worden vandaag door minder dan één op vijf kmo’s frequent gebruikt.

Volgens Jeroen De Wit, oprichter en CEO van Teamleader, ligt daar net de grootste opportuniteit.

"De data bevestigt wat we bij Teamleader horen in onze gesprekken met ondernemers: de meesten blijven steken bij af en toe een losse prompt voor een e-mail of een tekstje. De échte winst zit echter in het fundamenteel herdenken van de processen via AI, en die sprong kan je enkel maken door de handen uit de mouwen te steken."

ChatGPT domineert het landschap

Bij bedrijven die werken met een gedeelde AI-omgeving is ChatGPT veruit de populairste tool. Bijna twee derde van de respondenten gebruikt het platform.

Copilot volgt op ruime afstand met 48%, gevolgd door Gemini (29%) en Claude (24%).

Meer geavanceerde toepassingen zoals AI-integraties in CRM- of ERP-systemen, automatiseringsplatformen en maatwerkoplossingen blijven voorlopig eerder beperkt aanwezig.

Gebrek aan kennis remt adoptie af

Volgens het onderzoek ligt de grootste uitdaging niet bij de technologie zelf, maar bij het ontbreken van kennis en expertise.

"Wat me echt opvalt in dit onderzoek is dat 54% van de respondenten gewoon niet weet waar te starten. Dat besef is het meest aanwezig bij de kleine en grotere KMO’s, waar de uitrol het meest complex is. Vooral een gebrek aan kennis en richting houden Vlaamse KMO’s vandaag tegen. Angst voor jobverlies of kostprijs spelen amper een rol", zegt Monica Van Huylenbroeck, Communications & Growth Manager bij Teamleader.

Interne expertise wordt door 35% van de respondenten genoemd als belangrijkste belemmering voor verdere AI-adoptie. Daarna volgen bezorgdheden rond privacy en veiligheid (25%) en een gebrek aan vertrouwen in AI (20%).

Opvallend is dat slechts vier procent angst voor jobverlies als een belangrijke drempel beschouwt.

Duidelijk beleid ontbreekt vaak

Naast kennis ontbreekt het in veel organisaties ook aan een duidelijke AI-strategie.

Zes op de tien respondenten geven aan dat medewerkers vandaag grotendeels zelf bepalen hoe ze AI gebruiken. Slechts 36% beschikt over een uitgewerkt AI-beleid en amper 33% heeft duidelijke richtlijnen over wat wel en niet toegelaten is.

Ook opleidingen blijven achter. Respondenten geven hun organisatie gemiddeld slechts vier op tien voor AI-trainingen.

Dat verklaart mee waarom AI-gebruik in veel bedrijven afhankelijk blijft van individuele medewerkers in plaats van ingebed te worden in de werking van de organisatie.

AI zorgt voor tijdswinst, niet voor massaal jobverlies

Hoewel AI vaak wordt geassocieerd met automatisering en banenverlies, leeft die bezorgdheid nauwelijks bij Vlaamse kmo’s.

Meer dan de helft van de respondenten verwacht dat AI binnen vijf jaar geen impact zal hebben op het personeelsbestand. Slechts 28% denkt dat minder personeel nodig zal zijn.

Tegelijk geeft 52% aan vandaag al concrete tijdswinst te ervaren dankzij AI. Bij organisaties die AI structureel gebruiken loopt dat aandeel zelfs op tot 85%.

Voor veel ondernemers is tijdswinst dan ook de belangrijkste motivatie om verder met AI aan de slag te gaan. Daarna volgen omzetgroei, een lagere werkdruk en minder fouten.

Van experiment naar transformatie

Het onderzoek toont vooral aan dat Vlaamse kmo’s zich vandaag in een overgangsfase bevinden. Het geloof in AI is groot en het draagvlak is aanwezig, maar veel organisaties slagen er nog niet in om de technologie structureel te verankeren in hun werking.

De volgende uitdaging ligt niet langer in het overtuigen van ondernemers van het potentieel van AI, maar in het ontwikkelen van kennis, processen en beleid die ervoor zorgen dat losse experimenten uitgroeien tot duurzame bedrijfsvernieuwing.

Over het onderzoek

Onderzoeksbureau iVOX voerde tussen 8 en 13 mei 2026 een online onderzoek uit in opdracht van Teamleader. In totaal namen 297 Vlaamse werknemers, leidinggevenden en zaakvoerders uit kmo’s met maximaal 250 medewerkers deel aan het onderzoek.