​Sociale economie kan duizenden langdurig werklozen in Vlaanderen aan het werk helpen

De sociale economie in Vlaanderen heeft het potentieel om tot 5.500 langdurig werklozen weer aan het werk te krijgen, maar daar zijn versoepelingen in de toegang tot sociale jobs voor nodig. Dat stelt HERW!N, de Vlaamse koepel van sociale circulaire ondernemers, die vandaag de overheid oproept om administratieve drempels weg te nemen.

“Zo kunnen we tot 5.500 langdurig werklozen aan het werk krijgen. Zeker voor de profielen die nu als eerste hun uitkering verliezen - grotendeels mensen voor wie een reguliere job vinden zeer moeilijk is - is de sociale economie de ideale oplossing”, zegt Eva Verraes, directeur van HERW!N. “En mooi meegenomen: uit onderzoek blijkt dat elke euro die je in de sociale economie investeert, op termijn drie euro opbrengt. Ook naar de begroting toe is het dus een oplossing.”

Wachttijden van maanden

De omvang van het probleem is groot. Meer dan 4.000 langdurig werkloze Vlamingen hebben hun uitkering al verloren. Tegen 30 juni zullen daar nog eens 27.831 personen bijkomen, en over de komende twee jaar loopt het totaal op tot 59.229. HERW!N pleit voor een snellere en eenvoudigere toegang tot sociale jobs, zodat een aanzienlijk deel van deze groep opnieuw aan het werk kan.

“Van de 59.229 langdurig werkloze Vlamingen heeft ongeveer 4 op de 10 een door de VDAB vastgestelde arbeidsbeperking, gaande van chronische pijn, over slechthorendheid tot een verslavingsproblematiek. Sociale ondernemingen kunnen voor hen een op maat gemaakt traject voorzien, met persoonlijke begeleiding, aangepaste taken op een eigen tempo en ondersteuning naast de job. Ze zijn dus de ideale oplossing voor dit probleem. Maar: de complexe en lange procedure om zo’n job in de sociale economie te kunnen krijgen moet dringend aangepakt worden. Wie er vandaag aanspraak op wil maken, komt namelijk in een ontmoedigend administratief proces terecht, dat al gemakkelijk 3 à 6 maanden duurt – en die wachttijden gaan nu wellicht nog oplopen”, aldus Eva.

Sociale economie als hefboom

HERW!N wijst ook op de financiële voordelen. Sociale clausules in overheidsopdrachten kunnen extra jobs creëren bij sociale ondernemingen en tegelijk de begrotingsdruk verlagen. Volgens een studie van HIVA, het onderzoeksinstituut voor arbeid en samenleving van de KU Leuven, levert elke euro die in sociale jobs wordt geïnvesteerd drie euro op. De subsidies vervangen uitkeringen en genereren bovendien extra opbrengsten.

“Nu blijkt dat duizenden langdurig werklozen soms meer dan twintig jaar aan hun lot werden overgelaten, kunnen we niet zomaar verwachten dat zij als bij toverslag werk zullen vinden wanneer hun uitkering stopt. Integendeel: de kans dat ze nog kwetsbaarder zullen worden is zeer groot. We kunnen ook niet zomaar verwachten dat werkgevers staan te springen om deze mensen aan te werven. En ook dat is te begrijpen. Hier kan de sociale economie een cruciale hefboom zijn met een grote maatschappelijke meerwaarde. Voor Vlaanderen is het in deze context een no-brainer om meer te investeren in de sociale economie”, stelt Wim Van Lancker, professor sociaal werk en sociaal beleid aan KU Leuven.

Lokale besturen zien kansen

Ook lokale besturen willen meer werklozen doorverwijzen naar sociale jobs. Uit een bevraging van HERW!N bij Vlaamse centrumsteden, waar 40% van de langdurig werklozen woont, blijkt dat ze effectief meer mensen kunnen begeleiden als drempels worden weggehaald.

“Tegen juli 2027 verliezen zo’n 3.330 langdurig werkloze Gentenaars hun uitkering. Om iedereen aan het werk te krijgen, moeten we verschillende oplossingen zoeken. Sociale economie speelt daarin een belangrijke rol. Als stadsbestuur blijven we daarom inzetten op toeleiding en overheidsopdrachten voor sociale ondernemingen, die bovendien een grote maatschappelijke meerwaarde creëren. Denk maar aan kringwinkels of sociale restaurants”, zegt Bram Van Braeckevelt, Gents schepen van Werk en Sociale Economie.

Persoonlijke verhalen illustreren impact

Momenteel werken ongeveer 30.000 Vlamingen in de sociale economie, bijvoorbeeld bij kringwinkels, sociale restaurants, biolandbouwbedrijven of fietsherstelpunten. Voor mensen als Jasper, die na zijn revalidatie moeilijk werk vond, biedt de sociale economie een uitweg.

“Na mijn revalidatie vond ik moeilijk opnieuw werk in de privésector. Dankzij intensieve begeleiding – van mijn jobcoach én op de werkvloer – kreeg ik bij DBSE opnieuw vertrouwen. Ik startte als magazijnier, maar hier kijken ze naar wat je kan: vandaag werk ik als administratief medewerker. Die combinatie van ondersteuning en doorgroeikansen maakt voor mij het verschil”, vertelt Jasper.