“Een teambuilding verplichten, is geen goed idee”

Teambuildings zijn stevig verankerd in de Vlaamse bedrijfswereld. Uit onderzoek van Protime bij 1.000 Vlaamse bedienden, uitgevoerd door onderzoeksbureau iVOX, blijkt dat 71% van de werknemers jaarlijks deelneemt aan minstens één teambuilding. Bedrijven zien daarin vooral een manier om samenwerking te versterken (72%) en het ‘kameraadschap’ op de werkvloer te vergroten (66%). Toch staat niet elke werknemer even enthousiast tegenover deze initiatieven: 28,5% ervaart ze vaak als tijdverlies.

Volgens Jonas Van Herck, People & Culture Manager bij Protime, spelen teambuildings een duidelijke rol in een gezonde bedrijfscultuur. “Professionele camaraderie is één van onze cultuurwaarden, en dat is niet toevallig. We geloven dat sterke teams gebouwd worden op vertrouwen, plezier en onderlinge verbondenheid. Teambuildings zijn een manier om die verbondenheid tastbaar te maken. Ze brengen collega’s samen op een andere manier, los van de werkdruk en deadlines. Zo ontstaat er ruimte voor échte interactie en meer vertrouwen, wat zich achteraf vertaalt in betere samenwerking, meer werkplezier en een sterkere bedrijfscultuur.”

Populaire teambuildings en hun effect

Sociale activiteiten zijn veruit het populairst: 79% nam al deel aan etentjes, afterworkdrinks of feestjes. Ook sportieve activiteiten (42%), culturele uitstapjes (30%) en workshops (29%) worden vaak georganiseerd.

Teambuildings dragen volgens veel werknemers bij aan betere samenwerking en motivatie. Zo geeft 72% aan dat de onderlinge samenwerking verbetert, en 61% zegt dat hun motivatie en betrokkenheid toenemen. Jongere werknemers (-35 jaar) zijn het meest overtuigd van dat effect (79%), tegenover 68% in de leeftijdsgroep 35–54 en 67% bij 55-plussers.

In een hybride werkomgeving blijken zulke momenten nog belangrijker: 66% vindt dat teambuildings de ‘camaderie’ versterken. Bij telewerkers loopt dat percentage op tot 71%, tegenover 60% bij werknemers die altijd op kantoor werken.

Verplichte deelname werkt contraproductief

Ondanks de voordelen is niet iedereen even enthousiast. Voor 38% van de werknemers hoeft een teambuilding niet en 28,5% beschouwt ze als tijdverlies. Daarnaast geeft 6% aan zelden of nooit deel te nemen aan teambuildings, terwijl 14% hun deelname laat afhangen van de activiteit.

​Is een deelname aan een teambuilding dan niet verplicht? Niet altijd. In vier op de tien gevallen blijkt een deelname altijd of meestal verplicht. Bij de overige werknemers is ze, officieel, vrijwillig, al voelt één op de tien (10%) wel sterke sociale druk om toch mee te doen.

Lode Godderis, professor arbeidsgeneeskunde aan de KU Leuven, waarschuwt voor die druk. “Een teambuilding verplichten, is geen goed idee. Groepsdruk om deel te nemen aan teambuildings leidt zelden tot meer verbondenheid. Wat bedoeld is als ‘fun’, kan al snel omslaan in ‘forced fun’. Zeker voor de meest introverte werknemers zijn verplichte sociale activiteiten vaak contraproductief: ze voelen zich nadien dan vaak minder betrokken bij het team of de organisatie.”

Naar een meer doordachte aanpak

Lode Godderis benadrukt dat goed ontworpen teambuildings wél zinvol kunnen zijn, op voorwaarde dat ze aansluiten bij de noden van het team: “Teambuildingactiviteiten werken pas als ze vertrekken vanuit een concrete nood in het team en verbonden zijn met het dagelijkse werk. Ze hoeven ook niet spectaculair te zijn om impact te hebben. Zolang de opzet maar vertrekt vanuit het team zelf.”

Hij formuleert vier richtlijnen voor een effectievere aanpak:

1. Definieer een helder doel: bepaal wat er precies moet verbeteren.
2. Verbind met het werk: zorg voor een concrete debriefing en opvolging.
3. Respecteer keuzevrijheid: vermijd het ‘forced fun’-effect.
4. Zorg voor inclusiviteit: activiteiten moeten toegankelijk zijn voor iedereen, ongeacht cultuur, humorstijl of fysieke fitheid.