Polyworking: waarom werknemers niet langer voor één job kiezen

​Wanneer Wesley na zijn werkdag klanten helpt met digitale marketing, voelt dat voor hem niet als ‘nog meer werk’, maar als iets waar hij net energie van krijgt. Daarom noemt hij het bewust zijn ‘blijberoep’. Marjolein combineert haar job aan KU Leuven met contentcreatie en een flexi-job in een stoffenwinkel. Ze zijn lang niet alleen. Steeds meer werknemers bouwen een loopbaan uit die bestaat uit meerdere jobs, projecten of opdrachten naast elkaar. Voor hr en leidinggevenden wringt dat soms. Want wat betekent betrokkenheid nog wanneer medewerkers niet langer uitsluitend voor één werkgever werken? “Aanwezigheid of exclusieve beschikbaarheid is niet hetzelfde als engagement”, zegt prof. dr. Sofie Jacobs van Antwerp Management School. “Belangrijker is of iemand kwalitatief werk levert, betrouwbaar samenwerkt en op lange termijn gezond en inzetbaar blijft.”

Financiële zekerheid blijft voor veel mensen een belangrijke reden om meerdere jobs te combineren, zegt prof. dr. Sofie Jacobs van Antwerp Management School. Zeker in economisch onzekere tijden zoeken werknemers extra stabiliteit. Maar polyworking gaat lang niet altijd alleen over geld. Voor sommigen draait het ook om meer autonomie, afwisseling of de vrijheid om andere talenten te ontwikkelen. “Een vaste job biedt stabiliteit, terwijl een bijberoep of freelanceopdracht ruimte geeft aan andere interesses.”

Wesley Butstraen herkent zich daar volledig in. Hij combineert zijn job als contentmarketeer bij gemeente De Panne met zijn ‘blijberoep’ Mediaheer, waarmee hij kleine ondernemingen helpt met digitale marketing. Daarnaast geeft hij les bij Syntra en startte hij een eigen kledingmerk. “Ik ben graag bezig en haal daar veel energie uit”, vertelt hij. “Ik doe het vooral uit passie. Mensen denken soms dat het geld zomaar binnenstroomt, maar dat beeld klopt totaal niet.” Ook voor Marjolein Geeraers draait polyworking vooral om afwisseling en persoonlijke interesses. Naast haar job als projectcoördinator aan KU Leuven werkt ze als content creator in bijberoep en als flexi-jobber in een stoffenwinkel. “De combinatie van verschillende omgevingen, teams en taken werkt voor mij bevrijdend”, zegt ze. “Ik leer constant bij en ontdek telkens nieuwe dingen waarin ik goed ben.”

Niet automatisch minder loyaal

Toch focussen veel organisaties vooral op de risico’s van polyworking. Hr-managers maken zich zorgen over overbelasting, belangenconflicten of verminderde beschikbaarheid. Begrijpelijk, zegt Sofie, al reageren werkgevers soms te snel vanuit wantrouwen. “Een medewerker die daarnaast nog iets anders doet, is niet automatisch minder geëngageerd of minder loyaal”, zegt ze. “Betrokkenheid draait niet om permanent beschikbaar zijn. Het gaat vooral over de kwaliteit van het werk dat iemand levert.” Die reflex naar controle past volgens haar steeds minder bij hoe loopbanen vandaag evolueren. “De vraag moet vooral zijn: blijft de werknemer goed functioneren? Is er voldoende herstel? En zijn de verwachtingen langs beide kanten duidelijk?”

Dat niet elke werkgever even positief kijkt naar polyworking, ondervond Marjolein in een vorige job. “Daar lagen mijn bijberoep en flexi-job gevoelig. Maar voor mij zijn die activiteiten net een verrijking”, zegt ze. Wesley herkent dat gedeeltelijk. In zijn vorige job zag zijn leidinggevende vooral de meerwaarde van zijn verschillende activiteiten, al reageerden sommige collega’s minder enthousiast. “Soms speelt jaloezie mee”, zegt hij.

Anders kijken naar engagement

Door polyworking beginnen organisaties stilaan anders te kijken naar engagement en prestaties. “In veel organisaties leeft nog impliciet het idee dat betrokkenheid gelijkstaat aan maximale beschikbaarheid: altijd bereikbaar zijn, altijd flexibel kunnen inspringen”, zegt Sofie. “Maar dat is eigenlijk een vrij beperkte kijk.” Voor veel leidinggevenden verschuift de focus daardoor stilaan van aanwezigheid naar vertrouwen, duidelijke verwachtingen en resultaten. “Aanwezigheid is niet hetzelfde als engagement”, stelt Sofie. “Belangrijker is of iemand kwalitatief werk levert, betrouwbaar samenwerkt en op lange termijn gezond en inzetbaar blijft.”

Polyworking mag natuurlijk geen excuus worden voor dalende prestaties of structurele overbelasting. Zeker wanneer medewerkers ook ’s avonds en in het weekend blijven doorwerken, kunnen de grenzen tussen werk en herstel soms snel vervagen. Volgens Sofie merken leidinggevenden dat vaak eerst in kleine signalen, zoals meer fouten, minder energie, concentratieproblemen of medewerkers die afhaken tijdens teammomenten. “Maar het is belangrijk om daar voorzichtig mee om te gaan”, benadrukt ze. “Niet vanuit beschuldiging, maar vanuit zorg en dialoog.”

Hoe maak je polyworking bespreekbaar?

Een volledig verbod op bijkomende activiteiten past steeds minder bij hoe mensen vandaag hun loopbaan invullen. “Organisaties maken beter duidelijke afspraken over belangenconflicten, vertrouwelijke informatie, bedrijfsmiddelen, bereikbaarheid en rusttijd”, raadt Sofie aan. “Als je polyworking alleen juridisch of sanctionerend benadert, duw je het mogelijk onder de radar. Door het bespreekbaar te maken, creëer je openheid en wordt het makkelijker om duidelijke afspraken te maken.” Ook welzijn moet daarin expliciet meegenomen worden. “Een beleid rond polyworking mag niet alleen juridisch zijn”, benadrukt Sofie. “Het moet ook gaan over duurzame inzetbaarheid, herstel en werkdruk.”

Marjolein merkt zelf hoe belangrijk die balans is. “Ik werkte vroeger eigenlijk te veel”, geeft ze toe. “Sinds dit jaar probeer ik bewuster ruimte te maken voor ontspanning. Werken geeft me energie, maar ik weet ook dat ik mijn grenzen moet bewaken.”

Werk past steeds minder in één hokje

Of polyworking een tijdelijke trend is, valt te betwijfelen. Voor sommige mensen blijft het vooral een manier om financieel meer ademruimte te creëren. Voor anderen gaat het dan weer over afwisseling, autonomie of de vrijheid om verschillende talenten te combineren. Eén ding lijkt wel duidelijk: de klassieke loopbaan, bij één werkgever en in één duidelijke rol, voelt voor steeds meer werknemers minder vanzelfsprekend aan. “Dat betekent niet dat iedereen plots meerdere jobs wil combineren en polyworker wil worden”, zegt Sofie. “Veel mensen blijven zoeken naar stabiliteit, werk-privébalans en ondersteuning door een werkgever. Maar organisaties zullen wel vaker medewerkers tegenkomen die hun loopbaan anders invullen dan vroeger”, besluit ze.