Sparringpartner of sluipend gevaar? Hr zoekt balans in AI-toepassingen

​Technologie schuift steeds verder op richting het hart van de hr-afdeling. Processen zoals onboarding, training, verlofbeheer, rekruteringscommunicatie en personeelsadministratie kunnen vandaag in verregaande mate geautomatiseerd worden. AI-toepassingen beloven snelheid, efficiëntie en een betere employee experience. Wat betekent dat concreet voor de werking van de hr-afdeling? Hoe beïnvloedt AI de voldoening van medewerkers? En welke randvoorwaarden zijn cruciaal om technologie verantwoord in te zetten?

Wat betekent de inzet van AI voor de efficiëntie van de hr-afdeling?

Bo Crols: “AI versnelt zonder twijfel processen. Je kan sneller van concept naar resultaat evolueren. Denk aan vacatureteksten: AI geeft een goede eerste aanzet die je als hr-professional verfijnt. Die snelheid is winst. Prompten wordt in dat kader een skill die iedereen onder de knie moet hebben, ongeacht welke tool je gebruikt.”

Bart Van Hove: “In L&D is het verschil enorm: waar we vroeger weken bezig waren, heb je nu in tien minuten een eerste versie van een online opleiding. Er is meer ruimte om te experimenteren en opleidingen te verbeteren.”

Karolien Scheerlinck: “Dat klopt, maar niet iedereen is digitaal even sterk en daaruit volgt ook een verschil op het vlak van efficiëntie. Er zijn medewerkers die meteen met de tools aan de slag gaan, anderen hebben iets meer begeleiding nodig. Bij VDAB zijn we daarom onder andere bezig met het uitwerken van een opleidingsplan op maat en een centrale promptdatabank die gekoppeld is aan specifieke functies in het bedrijf om al onze medewerkers te ondersteunen.”

Kevin Graulus: “Bij Ageas zetten we sterk in op data literacy. We willen dat onze hr-medewerkers de reflex ontwikkelen om zich bij het gebruik van AI af te vragen: wat willen we bereiken, hoe meten we dat, en kunnen we A/B-testen? Zonder die reflex blijft AI iets abstracts.”

Vivian Gooren: “Ook los van AI blijft ROI in hr lastig te meten. Voor rekrutering kan je duidelijke KPI’s bepalen, maar bij werkgeluk, productiviteit en retentie spelen zoveel factoren mee dat één enkele oorzaak zelden aan te wijzen is.”

Valérie Legrand: “De HR Barometer van Vlerick Business School in samenwerking met Hudson bevestigt dit. Slechts achttien procent van de bedrijven meet vandaag de ROI van AI in hr. We staan dus nog niet ver genoeg met de implementatie van AI in hr om de ROI te meten. We weten uit onze studie wel dat de meeste hr-afdelingen AI op dit moment vooral inzetten voor waardecreatie en een betere employee experience, vaker dan om kosten te drukken.”

Welke impact heeft AI op de taken en competenties van hr-professionals? Waar liggen de nieuwe accenten in hun werk?

Bart Van Hove: “De rol verandert. Hr-professionals evolueren van core creators naar finetuners. Technologie geeft een aanzet, hr voegt de kwaliteit, nuance en context toe. Vooral de human factor wordt nog belangrijker. Dat vraagt nieuwe vaardigheden, maar vooral een mentaliteitswijziging.”

Valérie Legrand: “Studies tonen dat hr tegen 2030 vooral competenties nodig heeft als change management, empathie en emotionele intelligentie. Ook AI literacy hoort in dat lijstje. Hr krijgt een sleutelrol in het begeleiden van medewerkers om verandering te omarmen en de AI-output kritisch te beoordelen. Vandaag zien we al twee uitersten: sommigen vertrouwen blind op AI, anderen zijn net hyperkritisch. Daar kan hr zorgen voor balans.”

Karolien Scheerlinck: “Wij zeggen vaak: Beschouw AI als een stagiair. Het kan veel taken uit handen nemen, maar jij blijft de expert en eindverantwoordelijke. Om dat niet te verliezen investeren we in opleidingen om kritisch met AI om te gaan. Uiteraard zijn er ook regels, maar verbieden heeft geen zin. Dat maakt AI alleen maar aantrekkelijker om stiekem te gebruiken en dan wordt het gevaarlijk.”

Bo Crols: “Kritisch leren denken wordt een kernvaardigheid. AI kan je uitdagen of coachen, maar jij neemt de eindbeslissing. Als hr-professional moeten we leren hoe we technologie slim inzetten zonder de eigen expertise te verliezen.”

Vivian Gooren: “Bij ons geldt ‘practice what you preach’. Zeker driekwart van onze medewerkers gebruikt AI, en het management stimuleert dat. Maar we hameren wel op kwaliteitscontrole en factchecking. Je kan AI nooit blind vertrouwen, en dat besef moet bij iedereen leven.”

Kevin Graulus: “Ik zie hr evolueren naar een adviserende rol. Niet alles moet geautomatiseerd worden. Belangrijk is dat we scherpstellen: op welke momenten wil je menselijk contact behouden? Die keuzes maken straks het verschil tussen menselijke en bureaucratische hr.”

Hoe ervaren hr-professionals zelf de implementatie van AI? Is er wantrouwen, enthousiasme of een mix?

Bo Crols: “Wij merken dat medewerkers zich zekerder voelen als ze AI als sparringpartner gebruiken. Het versterkt hun gevoel van competentie. Maar tegelijk zien ze door de bomen het bos niet meer: er zijn zoveel tools dat mensen begeleiding nodig hebben om de juiste keuzes te maken.”

Karolien Scheerlinck: “Bij ons is er weinig weerstand. Mensen zijn niet bang dat hun job volledig zal verdwijnen. Het is cruciaal dat medewerkers beseffen dat zij expert blijven: AI ondersteunt, maar neemt niet over.”

Valérie Legrand: “Een sentimentanalyse uitvoeren bij medewerkers is op dit moment volgens mij even belangrijk als de efficiëntie meten. Het is cruciaal om hen actief te betrekken bij de uitrol van AI-systemen, zodat er een draagvlak en vertrouwen ontstaat.”

Hoe kan een organisatie AI verantwoord implementeren binnen hr, met oog voor ethiek en wetgeving?

Valérie Legrand: “Uit onze HR Barometer blijkt dat 25% van de bedrijven geen AI-strategie voor hr heeft. De grootste challenges zijn een gebrek aan expertise in hr, beperkte middelen en gebrekkige datakwaliteit.”

Kevin Graulus: “Daarom hebben wij bij Ageas een AI-standaard ingevoerd. Die vertaalt de AI Act naar onze realiteit. We leggen vast wie verantwoordelijk is voor wat, hoe we risico’s inschatten en welke impactanalyses we doen. Dat beleid geeft vertrouwen aan medewerkers én management.”

Karolien Scheerlinck: “De AI Act bestempelt veel hr-toepassingen als hoog-risico. Daarom hebben we ook bij VDAB een governancebeleid ontwikkeld met duidelijke richtlijnen. Maar tegelijk zijn we al aan de slag gegaan. Wachten op een perfect beleid verlamt, en zo’n perfect beleid bestaat eigenlijk niet. Zeker niet bij de start. Het belangrijkste is om gewoon te beginnen met AI: start klein, denk groots, en ontwikkel je beleid gaandeweg.”

Vivian Gooren: “We merken dat er inderdaad nog heel wat organisaties zijn die geen AI-beleid hebben, maar de hr-afdeling wel aansporen om aan de slag te gaan met AI. Daarom hebben we bij SkillsTown een stappenplan uitgewerkt om hr te helpen. Daarin zijn vragen opgenomen zoals: wat wil je bereiken, hoe train je medewerkers, welke investeringen zijn nodig, en hoe rol je uit?”

Bart Van Hove: “Een beleid is zeker en vast cruciaal, maar we moeten opletten dat we onze medewerkers niet te veel drempels opleggen. Er moet voldoende ruimte zijn om pilootprojecten op te stellen. Anders loop je het risico dat medewerkers gratis en onbeveiligde alternatieven gaan gebruiken en dan ben je nog verder van huis.”

Bo Crols: “Durf dus testen, maar stel altijd eerst je doel scherp. Op basis daarvan kies je de juiste tool.”

Welke kansen en valkuilen zien jullie de komende jaren?

Valérie Legrand: “AI lijkt me een mooie opportuniteit voor hr om meer gezien te worden als strategische partner in het bedrijf. Doordat administratieve hr-taken geautomatiseerd worden, kan hr meer bijdragen aan de bedrijfsstrategie.”

Vivian Gooren: “De AI Act verplicht bedrijven om bewuster en ethischer te werken. Als er in de toekomst ook meer controle hierop komt, dan zal dat AI-geletterdheid en transparantie versnellen, en dat is een goede zaak.”

Kevin Graulus: “Ik hoop dat technologie ons dichter bij elkaar brengt. We moeten blijven inzetten op zinvolheid en er zelf over waken dat we onze eigen taak niet reduceren tot reviewen van wat AI genereert.”

Bart Van Hove: “Staar je ook niet blind op AI. Kijk naar wat je wil bereiken als bedrijf. Zet AI in voor repetitieve taken en daag je medewerkers uit om de focus te verleggen naar de strategische kant van het vak.”

Karolien Scheerlinck: “Durf ook te stoppen met wat niet werkt. AI inzetten louter om te kunnen zeggen dat je het gebruikt, is tijd- en geldverlies.”