Een op de drie bedienden twijfelt aan zichzelf op het werk

​Een derde van de Belgische bedienden (33%) twijfelt aan de eigen professionele capaciteiten, tegenover 24% in 2024. Vooral jonge werknemers kampen met onzekerheid over hun kunnen. Ook artificiële intelligentie speelt daarbij een rol: 28% van de bedienden die AI gebruiken, voelt zich daardoor minder competent. Dat blijkt uit onderzoek van hr-dienstverlener Bright Plus, in samenwerking met motivatie-experte dr. Hermina Van Coillie.

Het zogenoemde impostersyndroom doet werknemers twijfelen aan hun eigen capaciteiten, zelfs wanneer ze goed presteren. Ze hebben het gevoel dat ze hun successen niet verdienen of vrezen dat anderen hun vermeende tekortkomingen zullen ontdekken.

Volgens het onderzoek van Bright Plus is die onzekerheid de afgelopen twee jaar duidelijk toegenomen. In 2024 twijfelde 24% van de Belgische bedienden aan de eigen professionele capaciteiten. Vandaag is dat 33%.

Opvallend is dat die twijfel niet noodzakelijk samengaat met een gebrek aan bekwaamheid. Van de werknemers die aan zichzelf twijfelen, geeft 82% aan zich wel competent te voelen bij het uitvoeren van hun job.

“Ze doen hun werk goed en weten dat ook, maar twijfelen toch aan hun eigen kunnen. Dat vreet energie en op langere termijn beïnvloedt het ook je motivatie”, zegt Hermina.

Vooral jonge werknemers twijfelen aan zichzelf

De verschillen tussen generaties zijn groot. Bij generatie Z twijfelt 41% aan de eigen professionele capaciteiten. Onder generatie Y loopt dat aandeel op tot 42%.

Bij generatie X bedraagt het percentage 20% en bij babyboomers 12%.

Volgens Hermina speelt werkervaring daarbij een belangrijke rol. Jonge werknemers hebben doorgaans minder kansen gehad om hun vaardigheden in de praktijk te bevestigen.

“Je zelfvertrouwen groeit als je slaagt in een moeilijke taak. Jonge mensen zijn nieuw op de arbeidsmarkt en hebben nog maar weinig ervaring kunnen opdoen in vergelijking met hun oudere collega's”, legt Hermina uit.

De onzekerheid heeft volgens Linda Cappelle, CEO van Bright Plus, ook gevolgen voor organisaties. Werknemers die aan zichzelf twijfelen, delen mogelijk minder snel ideeën of stellen minder vragen.

“Een gebrek aan zelfvertrouwen zorgt ervoor dat waardevolle vragen en ideeën onuitgesproken blijven. Dat komt neer op minder dialoog, tragere beslissingen en talent dat onderbenut blijft”, zegt Linda.

AI versterkt gevoelens van onzekerheid

Voor het eerst onderzocht Bright Plus ook de invloed van artificiële intelligentie op het professionele zelfvertrouwen.

Zeven op de tien Belgische bedienden gebruiken AI. Van die groep geeft 28% aan zich door de technologie minder competent te voelen.

Ook hier zijn de verschillen tussen generaties opvallend. Bij generatie Z ervaart 38% van de AI-gebruikers een verminderd gevoel van competentie. Bij generatie Y bedraagt dat 33%, tegenover 15% bij generatie X en 19% bij babyboomers.

Volgens Hermina raakt AI aan drie psychologische basisbehoeften die belangrijk zijn voor motivatie: autonomie, verbondenheid en competentie.

Wanneer AI taken sneller uitvoert dan werknemers zelf, kan dat vragen oproepen over hun eigen toegevoegde waarde. Daarnaast verandert de technologie hoe werknemers hun werk organiseren en met collega's samenwerken.

Werkgevers kunnen onzekerheid helpen verminderen

Volgens Bright Plus vraagt de toenemende onzekerheid om meer aandacht voor begeleiding en ontwikkeling op de werkvloer.

Hermina benadrukt het belang van concrete feedback. Werkgevers kunnen het zelfvertrouwen van medewerkers versterken door duidelijk te benoemen welke taken goed werden uitgevoerd en waarom.

Ook bij de invoering van AI is ondersteuning belangrijk. Linda pleit ervoor om naast technologische investeringen voldoende middelen vrij te maken voor opleiding en begeleiding.

“Medewerkers hebben tijd en ondersteuning nodig om met AI te leren werken, maar ook om te begrijpen dat AI kan worden ingezet als aanvulling van hun capaciteiten en niet als vervanging”, zegt Linda.

Volgens Bright Plus is dat vooral belangrijk voor jonge werknemers. Door hen voldoende leer- en groeikansen te bieden, kunnen werkgevers voorkomen dat onzekerheid hun professionele ontwikkeling afremt.