Zijn jonge werknemers minder weerbaar?

Bijna twee derde van de Belgen vindt jonge werknemers minder mentaal weerbaar dan oudere generaties. Bij 55-plussers loopt dat aandeel op tot 70%. Jongeren zelf kijken daar anders naar: drie op de vier zeggen dat hun generatie vooral met meer mentale druk wordt geconfronteerd. Klinisch psychologen waarschuwen ervoor om meer openheid over mentale gezondheid niet zomaar gelijk te stellen aan minder veerkracht.

Dat blijkt uit onderzoek van Helan Onafhankelijk ziekenfonds naar aanleiding van de maand van de mentale gezondheid. 64% van de Belgen vindt dat jonge werknemers vandaag overgevoeliger en minder weerbaar zijn tegen tegenslag dan oudere generaties. Bij 18- tot 34-jarigen deelt 47% die mening.

Tegelijk zegt 75% van de jonge Belgen dat hun generatie meer mentale druk ervaart dan oudere generaties toen zij dezelfde leeftijd hadden.

De discussie speelt tegen een achtergrond van toenemende arbeidsongeschiktheid. Volgens de cijfers die Helan aanhaalt, steeg het aantal jonge werknemers dat uitvalt door burn-out tussen 2018 en 2024 met 136%. Psychische problemen liggen aan de basis van bijna 40% van de nieuwe gevallen van arbeidsongeschiktheid bij 18- tot 34-jarigen.

Meer aandacht voor mentale gezondheid

Dat jongeren vaker over mentale problemen spreken of sneller hulp zoeken, betekent volgens de experts niet automatisch dat ze minder weerbaar zijn.

“We hebben jarenlang gezegd: let op je mentale gezondheid, zoek op tijd hulp en ga niet te hard door”, zegt klinisch psycholoog Bep Trogh van expertisecentrum The Human Link. “Nu is er een generatie die dat sneller doet omdat we het hen geleerd hebben.”

Ze plaatst daar wel een kanttekening bij. Volgens Trogh beschouwen jongeren normale mentale ongemakken die bij het leven horen soms sneller als abnormaal en hebben ze het moeilijker om die te verdragen.

Altijd bereikbaar, minder verbonden

Ook de omgeving waarin jonge werknemers leven en werken is volgens Trogh veranderd. Meldingen, sociale media en een vervagende grens tussen werk en privé kunnen het gevoel versterken voortdurend ‘aan’ te moeten staan.

Tegelijk kan sociale verbondenheid onder druk komen te staan. Online contacten zijn volgens haar vaak vluchtiger, terwijl thuiswerk en een flexibelere arbeidsmarkt de band met collega's en de werkplek minder vanzelfsprekend kunnen maken.

“Hoe meer je je verbonden voelt, hoe beter je lastige zaken kan dragen”, aldus Trogh.

Preventie is gedeelde verantwoordelijkheid

Bijna drie kwart van de Belgen gelooft dat omgaan met stress, tegenslagen en moeilijke emoties kan worden aangeleerd. Gevraagd naar manieren om langdurige stress of burn-out bij jonge werknemers te voorkomen, noemt 39% beter leren omgaan met stress, tegenslag en moeilijke emoties. Een betere werk-privébalans volgt met 38%. Meer aandacht voor mentale gezondheid op het werk en stresssignalen sneller herkennen worden elk door 29% genoemd.

Jongeren kijken daarbij relatief vaak naar hun werkgever. Van de 18- tot 34-jarigen beschouwt 44% de werkgever als verantwoordelijk voor de preventie van burn-out, tegenover 32% die de verantwoordelijkheid bij de werknemer legt. Bij 55-plussers wijst telkens 40% naar de werkgever en naar de werknemer.

Bovendien vindt 59% van de Belgen dat er vandaag onvoldoende aandacht is voor het voorkomen van stress en burn-out op de werkvloer.

“Veerkracht mag nooit een excuus worden om alle verantwoordelijkheid bij het individu te leggen”, zegt Kim Smets, Manager Preventie bij Helan. “Een werknemer kan leren omgaan met stress, maar een ongezonde werkomgeving kan je niet wegademen of wegmediteren. Preventie is een gedeelde verantwoordelijkheid.”

Volgens Trogh heeft het daarom weinig zin om generaties tegenover elkaar te plaatsen. Jongere werknemers leggen volgens haar meer nadruk op grenzen en zingeving, terwijl oudere generaties vaker geleerd hebben om met ongemak om te gaan. Net die verschillende ervaringen kunnen volgens haar een vertrekpunt zijn om van elkaar te leren.